Өз басына іс түспеген,
Өзгенің қайғысын білмейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам өз басынан ауыртпалық өтпесе, басқаның қайғысын толық түсіне бермейтінін айтады. Тура мағынасында — біреудің басына іс түскенде ғана оның жан күйзелісі, уайымы, қорқынышы қандай болатыны сезіледі. Астарлы мағынасы — тәжірибесіз, өмірдің тауқыметін көрмеген адам өзгеге жанашырлық танытуда әлсіз болады. Сондықтан бұл сөз адамды сабырлы болуға, біреудің мұңын менсінбей қарамауға шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «басына іс түсу» тіркесі — күтпеген қиындыққа, сынаққа ұшырауды білдіреді. «Қайғы» — тек бір адамның ғана емес, жалпы адам баласына ортақ ауыр сезімнің бейнесі. Мұнда қайғыны түсіну үшін оны бастан кешіру керек деген ой жатыр. Яғни тәжірибе — жанашырлықтың мектебі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал біреудің мәселесін жеңіл қабылдап, «ол онша қиын емес» деп айтуға болмайтынын ескертеді. Мысалы, жұмысынан айырылған адамды немесе ауыр науқасқа шалдыққан жанды бастан кешпеген кісі толық түсінбеуі мүмкін. Сондықтан ондай кезде ақыл айтудан бұрын, алдымен тыңдап, қолдау көрсеткен дұрыс.
Ózgeniń qaıǵysyn bilmeıdi.