Отбасы туралы 912
Отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері: бірлік, тәрбие, сыйластық пен өнегені насихаттайтын нақыл сөздер.
912
Мақал-мәтел
198.9K
Қаралым
218
Орташа
Сұрыптау:
Тоқпағы күшті болса,
Киіз қазық жерге кірер.
Тоқалы күшті болса,
Бәйбіше байдан безер.
Киіз қазық жерге кірер.
Тоқалы күшті болса,
Бәйбіше байдан безер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тоқпақтың күші артса, киізден жасалған қазықтың өзі жерге мықтап кіред...
Жақсы әке жездедей-ақ.
**Негізгі мағынасы** «Жақсы әке жездедей-ақ» деген мақал әкенің балаға тек қатаң тәрбиеші ғана емес, жылы қабақ танытып...
Абысынның аразы,
Ағайынның сәнін кетірер.
Ағайынның аразы
Елдің сәнін кетірер.
Ағайынның сәнін кетірер.
Ағайынның аразы
Елдің сәнін кетірер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстар арасындағы татулықтың қаншалықты маңызды екенін айтады. Абысындардың араздығы бір...
Асу-асу белдер бар,
Аса алмаса ат өлсін.
Ағайынмен тату бол,
Айыра алмай жат өлсін.
Аса алмаса ат өлсін.
Ағайынмен тату бол,
Айыра алмай жат өлсін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасында асу мен бел – жолдағы қиын өткелдер, ал ат – сол жолды еңсеретін сері...
Ағайынның азары болса да, безері болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ағайын-туыстың арасында реніш, өкпе-наз, келіспеушілік болып тұратынын, бірақ соның өзінд...
Балалы үйдің ұрлығы жатпас.
**Негізгі мағынасы** Балалы үйдің ұрлығы жатпас деген мақалдың тура мағынасы — баласы бар үйде бір нәрсе жоғалмай, ұрлық...
Бала тапқандікі емес, баққандікі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала дүниеге әкелумен ғана іс бітпейді, оны өсіріп, тәрбиелеп, қанатта...
Бала - балым, баланың баласы - жаным
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ана үшін бала ең қымбат жан екенін білдіреді. «Бала - балым» дегені — бала тәтті балд...
Ағайынның алтын сарайынан,
Ананың жыртық лашығы артық.
Ананың жыртық лашығы артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туған-туыстың, әсіресе ананың жылуы мен мейірімі кез келген байлықтан қымбат екенін білді...
Бала - әкенің білек еті, ананың - жүрек еті.
**Негізгі мағынасы** Бала ата-ана үшін ең қымбат, ең өзекті жан деп түсіндіріледі. «Әкенің білек еті» дегені — әке балан...
Арғымақты жамандап,
Кәне, тұлпар тапқаның?
Ағайынды жамандап,
Кәне, туған тапқаның?
Кәне, тұлпар тапқаның?
Ағайынды жамандап,
Кәне, туған тапқаның?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға бардың қадірін білуге, әсіресе асыл нәрсе мен жақын туыстың бағасын түсінуге үндей...
Үйдің жылы, суығын,
Қыс түскенде білерсің.
Кімнің алыс, жақынын,
Іс түскенде білерсің.
Қыс түскенде білерсің.
Кімнің алыс, жақынын,
Іс түскенде білерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен үйдің, сондай-ақ ағайын-туыстың шын қадірі сын сәтте білінетінін айтады. Үйдің ж...
Жер дауы мен жесір дауы бітпейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ел ішіндегі ең ауыр даулардың бірі — жерге талас пен жесірге қатысты дау ешқашан жеңіл ше...
Әке жүрегі таудан үлкен ,
Ана жүрегі теңізден терең .
Ана жүрегі теңізден терең .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың балаға деген сүйіспеншілігі мен мейірімі шексіз екенін білдіреді. Әке баласыны...
Құда - Құдайдың аты.
**Негізгі мағынасы** «Құда - Құдайдың аты» деген мақал құдалықтың қазақ өмірінде өте жоғары, қасиетті байланыс саналаты...
Ең көп оқылған
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрс...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
**Негізгі мағынасы** Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біре...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Қымызды кім ішпейді,
Қызды кім айттырмайды.
Қызды кім айттырмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша қымызды көп адам ішеді, ал қызды айттыру — қазақтың ертеден келе...
Бұл санатта отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Олар ата-ана қадірін, бала тәрбиесін, ерлі-зайыптылардың сыйластығын, ағайын-туыс арасындағы ынтымақты дәріптейтін халық даналығының қысқа да нұсқа үлгілері.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.