Отбасы туралы 911
Отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері: бірлік, тәрбие, сыйластық пен өнегені насихаттайтын нақыл сөздер.
Күнде бір мақал
«Отбасы туралы» сияқты мақалдар күнде таңертең Telegram-да
911
Мақал-мәтел
334.6K
Қаралым
367
Орташа
Сұрыптау:
Тоғыз қабат торқадан
Тоңтышағымның терісі артық.
Тоңтышағымның терісі артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — тоғыз қабат қымбат торқадан өз құлынымның, өз тоңтышағымның терісі артық…
Алғаның жаман болса,
Қонағың кетеді.
Ұлың жаман болса,
Бақытың кетеді.
Қонағың кетеді.
Ұлың жаман болса,
Бақытың кетеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал отбасы ішіндегі адам сапасының, әсіресе жар мен ұл тәрбиесінің өмірге тікелей әсер ететінін…
Екі жасты қосқанның сауабы бар,
Екі жасты айырғанның обалы бар.
Екі жасты айырғанның обалы бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал екі жастың басын қосып, отбасын құруға жәрдемдескен адамның ісі сауапты екенін айтады. Ал…
Шай, шай ішсем, көңілім жай.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — шай ішкенде адамның көңілі жайланып, жан дүниесі тынышталады деген ой…
Ата-анаң бар болсын,
Бала кезде жар болсын.
Бала кезде жар болсын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-анаң тірі, аман-есен болса, бала кезіңде тірек те, қорған да солар болады деген ойды…
Қатын өлді - қамшының сабы сынды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тура мағынасында бір адамның қайтыс болуын құралдың сынуымен салыстырып айтқандай көрінеді…
Ағайынға қадірім жоқ, бетімді көреді.
Әйеліме қадірім жоқ, етімді көреді.
Әйеліме қадірім жоқ, етімді көреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өз қадірі кейде ең жақын ортасында толық бағаланбай қалатынын білдіреді. «Ағайынға…
Қыздың баласындай, қолдың саласындай.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бір нәрсенің немесе біреудің өте нәзік, сүп-сүйкімді, әлсіздеу әрі ұқыпты екенін білдіреді…
Әйел ерден кетсе де, елден кетпейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: әйел адам ерінен ажыраса да, туған елімен, жұртымен байланысын үзбейді…
Ағайының бай болса,
Асағаның май болар.
Асағаның май болар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ағайының дәулетті, жағдайы жақсы болса, сенің де тұрмысыңа соның шарапаты…
Ұлың үйленсе - ырысың,
Қызың орын тапса - өрісің.
Қызың орын тапса - өрісің.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ана үшін баланың ер жетіп, өз орнын табуы үлкен қуаныш пен береке екенін білдіреді. Ұл…
Жалғыз бала атқа шапса,
Шешесі бұтын, әкесі тақымын қысады.
Шешесі бұтын, әкесі тақымын қысады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жалғыз баланың ата-ана үшін қаншалықты қымбат екенін білдіреді. Тура мағынасы — жалғыз ұл…
Ағайын бір өліде, бір тіріде.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ағайын-туыстың адам өміріндегі ең маңызды сәттерде бірге болатынын білдіреді. «Бір өліде…
Атаның жүгі - атанның жүгі.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — атаның көтерген жүгін атан түйе ғана тарта алады деген ой. Астарлы…
Тату болсаң, табақ қатынайды.
Негізгі мағынасы Тату болған жерде береке молаяды, дастарқан жиі жайылады, сый-құрмет үзілмейді. Бұл мақалдың тура…
Атың жаман болса,
Арманың кетеді.
Алғаның жаман болса,
Мейманың кетеді.
Арманың кетеді.
Алғаның жаман болса,
Мейманың кетеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өміріндегі серіктің, таңдаудың қадірін көрсетеді. «Атың жаман болса» дегені — мінсіз…
Құда болғанша, құлы мен биін сұрас,
Құда болған соң, құл да болса сыйлас.
Құда болған соң, құл да болса сыйлас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал құдалыққа адамды асықпай, әуелі жөндеп танып барып бар деген ой айтады. «Құда болғанша, құлы…
Біреуге біреу сүйеу.
Негізгі мағынасы «Біреуге біреу сүйеу» деген мақал адамдардың бір-біріне тірек, демеу болатынын білдіреді. Тура…
Татулық - табылмайтын бақыт.
Негізгі мағынасы Татулық — адамдардың өзара сыйласып, бір-біріне ренішсіз, түсіністікпен өмір сүруі. Мақалдың тура…
Құс балапаны үшін торға түседі,
Ата баласы үшін азапқа түседі.
Ата баласы үшін азапқа түседі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ананың балаға деген шексіз мейірімін білдіреді. Құс өз балапанын қорғау үшін қандай…
Ананың басқан жерінде пейіш бар.
Негізгі мағынасы Ананың жүрген жері де, басқан ізі де қасиетті деген ой айтылады. Бұл мақал ананың қадірі мен…
Көңілдінің үйінде,
Күнде мейрам, күнде той.
Күнде мейрам, күнде той.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның көңілі шат, жүрегі жылы болса, қарапайым үйдің өзі думанға, берекелі ортаға…
Қызға бергенді қыз өтер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қыз баланың жасауы, киімі, оған берілген дүние-мүлкі өзімен бірге кетеді…
Алтыдағы бала ауылға келсе,
Алпыстағы ата келіп сәлем берер.
Алпыстағы ата келіп сәлем берер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: алты жастағы кішкентай бала ауылға келсе де, алпыстағы қария оған ізет…
Дүниеде бал тәтті,
Балдан бала тәтті.
Балдан бала тәтті.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: дүниедегі ең тәтті нәрсенің бірі — бал, бірақ балдан да тәттісі — бала…
Келіні жақсы үйдің керегесі алтын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал келіннің үй ішіндегі орны өте маңызды екенін білдіреді. Тура мағынасында, келіні инабатты…
Әке өлсе - мүлкі мұра,
Аға өлсе - жеңге мұра.
Аға өлсе - жеңге мұра.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: әке дүниеден өтсе, оның артында қалған мал-мүлкі баласына не ұрпағына…
Аталы ұл - қожалы құл.
Негізгі мағынасы Аталы, тәрбиелі, текті әкеден туған ұлдың қадірі биік болады деген ой айтылады. Мұндағы тура мағынада…
Кісі есігі - темір (тоң) есік.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — өзгенің үйінің есігі темірдей қатты, суық, жабық деген ұғым береді…
Жабулы қазан жабуымен қалсын.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қазанның қақпағын ашпай, жабулы күйінде қалдыру. Астарлы мағынасы — бір…
Қонақ «тоймадым» демес, «соймадың» дер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақжай халықтың мінезін танытады. Қонақ тойып кетсе де, үй иесіне тікелей «аз бердің»…
Қанша жақсы болса да,
Қайын атаң әкеңдей,
Қайын енең шешеңдей болмас.
Қайын атаң әкеңдей,
Қайын енең шешеңдей болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал туыстық пен қан жақындығының орнын ештеңе толық баса алмайтынын білдіреді. Қайын ата мен…
Келгенше қонақ ұялар,
Келген соң үй иесі ұялар.
Келген соң үй иесі ұялар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақ күту мен үй иесінің әдеп-тәрбиесін салыстырып көрсетеді. Қонақ үйге келер алдында сәл…
Екі ағайынды жігіттің,
Кере қарыс жалы бар.
Жалғыз басты жігіттің,
Шығар-шықпас жаны бар.
Кере қарыс жалы бар.
Жалғыз басты жігіттің,
Шығар-шықпас жаны бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ағайын-туыстың, арқа сүйер жақынның адам өміріндегі күш-қуатын көрсетеді. «Екі ағайынды…
Керіскеннің кесірі келген бақты кетірер.
Негізгі мағынасы Керігу, ұрысу, қырсығу сияқты теріс мінездер адамның да, отбасының да, ортаның да берекесін қашырады…
Жат үйінде жатық бол.
Негізгі мағынасы «Жат үйінде жатық бол» деген мақал бөтен үйге барғанда әдепті, сыпайы, икемді бол дегенді білдіреді…
От жақпаған үй сұрқай.
Негізгі мағынасы «От жақпаған үй сұрқай» деген мақалдың тура мағынасы — үйде от жанбаса, жарық та, жылу да болмайды…
Қыз бала өкпешіл болса,
Қалың малы көп болар.
Қалың малы көп болар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қыз баланың мінезіндегі өкпешілдік, ренжігіштік кейде болашақ отбасылық өмірде де өз…
Әйелдің қары,
Еркектің қоры күлегеш.
Еркектің қоры күлегеш.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: әйелдің де, еркектің де қоры, яғни сүйенері мен сәні — күлегеш…
Келін жаман емес,
Келген жері жаман.
Келген жері жаман.
Негізгі мағынасы Бұл мақал келінді жеке кінәламай, оның мінезі мен болмысы көбіне түскен ортасына, яғни келген…
Ең көп оқылған
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрсе…
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
Негізгі мағынасы Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біреуге…
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол…
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі…
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкеден…
Бұл санатта отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Олар ата-ана қадірін, бала тәрбиесін, ерлі-зайыптылардың сыйластығын, ағайын-туыс арасындағы ынтымақты дәріптейтін халық даналығының қысқа да нұсқа үлгілері.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.