Балдыз балдан тәтті.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Балдыз балдан тәтті» деген мақалдың тура мағынасы жоқ, өйткені мұнда балдызды шынымен балмен салыстырмайды. Астарлы мағынасы — балдыз, яғни әйелдің сіңлісі, жеңгесіне өте жақын, сүйкімді, еркелеу, сыйлас адам болады деген ой. Қазақ ұғымында балдыз бен жезде арасындағы қарым-қатынас көбіне әзіл-қалжыңға, жарасымға, еркін сыйластыққа құрылады. Сондықтан бұл мақал балдыздың орны ерекше, көңілге ыстық екенін білдіреді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «бал» сөзі ең тәтті, ең жағымды нәрсенің бейнесі ретінде алынған. Ал «балдыз» сол тәттілікпен салыстырылып, оның мінезінің тартымдылығын, сүйкімділігін көрсетеді. Мұнда әсіресе туыстық қатынастағы жарасым, әзіл мен мейірім астасып жатыр. Яғни, балдай тәтті нәрсе қалай сүйкімді болса, балдыз да сондай жақын, сыйлы адам деген ишара бар.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал туыстар арасындағы жылы қалжың, жақсы қатынас туралы айтылады. Мысалы, жезде мен балдыздың арасындағы сыйластық пен әзілді сипаттағанда осы мақал қолданылады. Бір отбасында балдыз қонаққа келіп, үй ішін көңілді етіп жіберсе, үлкендер «Балдыз балдан тәтті» деп күліп айтады. Бұл сөздің астарында туыстық татулық пен жақындыққа деген сүйіспеншілік жатыр.