Отбасы туралы 911
Отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері: бірлік, тәрбие, сыйластық пен өнегені насихаттайтын нақыл сөздер.
Күнде бір мақал
«Отбасы туралы» сияқты мақалдар күнде таңертең Telegram-да
911
Мақал-мәтел
334.6K
Қаралым
367
Орташа
Сұрыптау:
Жақсыдан жаман туса да,
Тартпай қоймас тегіне.
Тартпай қоймас тегіне.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы адамнан туған бала кейде мінезі не қылығы жағынан жаман болып…
Құм төбе болмас,
Күйеу бала ұл болмас.
Күйеу бала ұл болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: құм көп болса да, одан биік, орнықты төбе шықпайды; сол сияқты күйеу бала…
Апама жездем сай.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — апаның жұбайы мен жезде бір-біріне сай, үйлесімді деген ойды білдіреді…
Атың жаман болса, қарың кетер,
Балаң жаман болса, арың кетер.
Балаң жаман болса, арың кетер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай екі бөлек нәрсені салыстырғанмен, екеуінің де адам өміріндегі орны зор екенін…
Тату үйдің бақыты тасыр,
Араз үйдің ырысы қашар.
Араз үйдің ырысы қашар.
Негізгі мағынасы Тату-тәтті, бір-бірін сыйлаған үйде береке де, бақыт та мол болады. Ал үй ішіндегі адамдар араздасып…
Қызға бергенді Қыдыр өтер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қыз баласына берілген сый, құрмет, мал-мүлік не жақсылық бекер кетпейді…
Қатын алсаң, отын ал,
Бір құшағын артық ал.
Бір құшағын артық ал.
Негізгі мағынасы Бұл мақал отбасы құрған кезде тек әйел алумен шектелмей, шаңырақтың қажет-жарағын да алдын ала ойлау…
Атаның көңілі балада,
Баланың көңілі далада.
Баланың көңілі далада.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ана мен бала арасындағы табиғи айырманы көрсетеді. Тура мағынасы бойынша, атаның, яғни…
Алты ұл туған ананы, ханым десе болады.
Кезек сыйласқан ағайынды жаным десе болады.
Кезек сыйласқан ағайынды жаным десе болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ананың қадірін ерекше биік қояды. Алты ұл өсіріп, оларды елге тірек етіп тәрбиелеген ана…
Тойға барған да арманда,
Бармаған да арманда.
Бармаған да арманда.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тойдың қадірі мен қызығын көрсетеді. Тура мағынасында, тойға барған адам да сол қуаныштың…
Тату үйдің тамағы да тәтті.
Негізгі мағынасы Тату үйде береке болады, сондықтан ондағы қарапайым ас та дәмді көрінеді. Бұл мақалдың тура мағынасы…
Ұл туғанға күн туады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұл бала дүниеге келгенде, әулеттің қуанышы артып, үміті оянады дегенді білдіреді. Тура…
Ата тұрып, бала сөйлесе - шіркіндігі,
Аға тұрып, іні сөйлесе - еркіндігі.
Аға тұрып, іні сөйлесе - еркіндігі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал үлкеннің жолын кішінің бұзбауы керек екенін айтады. Тура мағынада, әке отырғанда баланың…
Бір-бірімен көңілдері суыспай,
Қатар қонған екі көрші туыстай.
Қатар қонған екі көрші туыстай.
Негізгі мағынасы Бұл мақал көрші адамдардың татулығын, сыйластығын жоғары қояды. Екі көрші бір-бірімен ренжісіп, арасы…
Табалдырықтан биік тау жоқ.
Негізгі мағынасы «Табалдырықтан биік тау жоқ» деген мақалдың тура мағынасы — үйдің табалдырығы адамға ең жақын, ең…
Қонақ қонса, ет пісер,
Ет піспесе, бет пісер.
Ет піспесе, бет пісер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақ келсе, үй иесі оған ас дайындап, сый-құрмет көрсетуі керек екенін аңғартады. Тура…
Жетім қыздың жеңгесі көп.
Негізгі мағынасы Жетім қыздың жақын қамқоршысы аз болмайды, яғни ол жалғыз қалғанмен, ел-жұрт, туыс-туған оны сыртқа…
Атадан жақсы ұл туса,
Елінің зоры болады.
Атадан жаман ұл туса,
Адам біткеннің қоры болады.
Елінің зоры болады.
Атадан жаман ұл туса,
Адам біткеннің қоры болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата тәрбиесінің бала мінезіне тікелей әсер ететінін айтады. Жақсы ұл елге тірек, жұртқа…
Бала күлкіге тоймас.
Негізгі мағынасы «Бала күлкіге тоймас» деген мақалдың тура мағынасы — бала үнемі күлуге, ойнауға, шаттыққа құмар…
Үлкен бастар, кіші қоштар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: үлкені жол бастайды, кішісі оның соңынан ереді, амандасады, ілтипат…
Мейманның алдында мысығыңа «Пыш!» деме.
Негізгі мағынасы Мақалдың тура мағынасы: қонақтың көзінше мысықты үркітіп, «Пыш!» деп айқайлама деген ескерту. Астарлы…
Он бала бір әкеге жүк болмайды,
Бір әке он балаға жүк болады.
Бір әке он балаға жүк болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: он бала бірігіп бір әкеге ауырлық түсірмейді, ал бір әкенің он баланы…
Шынайы сезім шытынамайды.
Негізгі мағынасы Шынайы сезім — адамның жүрегінен шыққан адал ықылас, берік сүйіспеншілік, таза ниет. Мұндай сезім…
Анаңның емген сүті үшін, нағашыңды сыйла.
Балаңның емген сүті үшін, әйеліңді сыйла.
Балаңның емген сүті үшін, әйеліңді сыйла.
Негізгі мағынасы Бұл мақал туыстық пен отбасылық сыйластықты терең ұқтырады. Анадан алған мейірім мен сүттің, яғни…
Ана тілегі балада,
Бала тілегі далада.
Бала тілегі далада.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ана мен баланың тілегін салыстырып, олардың арман-мақсаты екі басқа арнаға түсетінін…
Бір анадан жақсы да, жаман да туады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір анадан туған балалардың мінезі де, тағдыры да әртүрлі болуы мүмкін…
Аз асқа жасауыл болма,
Көп асқа бөгеуіл болма.
Көп асқа бөгеуіл болма.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды тамақты да, ырысты да орынсыз шектеуге, кедергі жасауға болмайтынын үйретеді. Тура…
Бірінші әйел - шекер,
Екінші әйел - бекер.
Екінші әйел - бекер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, алғашқы әйел тәтті де жағымды, ал екіншісі пайдасыз дегендей…
Ағайын - ағайынның айнасы.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ағайын адамдар бір-біріне ұқсас, бірін-бірі көрсететін жақын орта дегенді…
Екі жарты - бір бүтін.
Негізгі мағынасы «Екі жарты - бір бүтін» деген мақал ерлі-зайыптының бір-бірін толықтырып, бір шаңыраққа айналатынын…
Аталастан ауылдас жақын.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы – бір атадан тараған туысқаннан гөрі күнде қасыңда бірге тұратын ауылдас…
Жайылып төсек, жазылып жастық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адамның төсегі жайылып, жастығы жазылып, тыныш ұйықтауға, еркін демалуға…
Келінің жаман болса, ұлыңнан көр,
Күйеуің жаман болса, қызыңнан көр.
Күйеуің жаман болса, қызыңнан көр.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — келін мен күйеудің мінезіндегі кемшілік көбіне оларды алған ұл мен қыздың…
Жетім баланың еншісі - қотыр тай.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жетім қалған балаға берілетін сыбаға, үлес көбіне жұпыны, қадірі аз нәрсе…
Жетім қозы емеген.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: анасыз қалған жетім қозы еміп, тоя алмайды, өйткені оны бағап-қағып…
Ауылдасың жақсы болса,
Ағайының не керек?
Алған жарың жақсы болса,
Айтың-тойың не керек?
Ағайының не керек?
Алған жарың жақсы болса,
Айтың-тойың не керек?
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың түпкі ойы — адамның өміріндегі ең жақын тіректердің бірі жақсы көрші мен жақсы жар екенін…
Құда болғанша хал-жайын сұрас,
Құда болған соң, қолда барымен сыйлас.
Құда болған соң, қолда барымен сыйлас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал құдалықтың қадірін алдын ала түсініп, кейін сыйластықты сақтауды үйретеді. Тура мағынасында…
Көрші қолайлы болса, қора кең.
Негізгі мағынасы Көрші жақсы, тату, жәрдемшіл болса, адамның тұрмысы да жеңілдеп, үйінің берекесі артады. Мұнда «қора…
Айырылған азады, қосылған озады.
Негізгі мағынасы Айырылған азады, қосылған озады деген мақалдың тура мағынасы — бөлінген, шашыраған жұрттың күші кеміп…
Отау үй - оңаша бас.
Негізгі мағынасы «Отау үй - оңаша бас» деген мақал жас жұбайлардың өз шаңырағы бөлек, тіршілігі өз алдына болатынын…
Ең көп оқылған
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрсе…
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
Негізгі мағынасы Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біреуге…
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол…
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі…
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкеден…
Бұл санатта отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Олар ата-ана қадірін, бала тәрбиесін, ерлі-зайыптылардың сыйластығын, ағайын-туыс арасындағы ынтымақты дәріптейтін халық даналығының қысқа да нұсқа үлгілері.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.