Бас екеу болмай , мал екеу болмайды .
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Бас екеу болмай, мал екеу болмайды» деген мақал адам өміріндегі ең маңызды нәрсе — отбасы мен ынтымақ екенін аңғартады. Яғни, жалғыз адамның тіршілігі толық болмайды, ал шаңырақ көтеру, жұп құру, бір-біріне сүйеніш болу арқылы ғана ырыс-несібе артады. Мұндағы «бас екеу» дегені — ерлі-зайыпты болып, ортақ өмір сүру, ал «мал екеу» — береке, дәулет, тіршілік құралдарының көбеюі. Астарында «бірлік бар жерде береке бар» деген ой жатыр.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «бас» сөзі адамды, тірліктің бастауы мен отбасы мүшесін бейнелейді. «Екеу болу» — тек сандық ұғым емес, татулық пен серіктестіктің белгісі. Ал «мал» — дәулет, ырыс, күнкөріс нышаны. Халық ұғымында малдың көбеюі еңбек пен берекенің артқанын білдіреді. Сондықтан бұл тіркес адам мен несібенің, отбасы мен ырыстың өзара байланысын әсерлі түрде жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал отбасын құрудың, жауапкершілікпен өмір сүрудің маңызын еске салады. Мысалы, жас жұбайлар бір-біріне қолдау көрсетіп, бірлесе еңбек етсе, тұрмысы да түзеліп, берекесі де артады. Яғни, табыс та, тыныштық та ортақ түсінік пен ынтымақтан басталады.