Отбасы туралы 912
Отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері: бірлік, тәрбие, сыйластық пен өнегені насихаттайтын нақыл сөздер.
912
Мақал-мәтел
150.9K
Қаралым
165
Орташа
Сұрыптау:
Көңілсізден көзсіз бала туады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көңілі жабырқау, іші мұңға толы әйелден көзсіз бала туады деген көне н...
Шақырғанға бармасаң, шақыруға зар боларсың.
**Негізгі мағынасы** Шақырған жерге уақытында барып, адамдардың ықыласын аяқасты етпеу керек. Егер біреудің шақыруына не...
Қазақ байыса, қатын алады,
Өзбек байыса, үй салады.
Өзбек байыса, үй салады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі халықтың тұрмысқа деген көзқарасын салыстырып, қазақтың дәстүрлі ойлауында байлық көб...
Адам болар жігіттің,
Жары өзіне лайық.
Керуен бастар жігіттің,
Нары өзіне лайық.
Жары өзіне лайық.
Керуен бастар жігіттің,
Нары өзіне лайық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігіттің болмысы мен таңдауы өзара сәйкес болуға тиіс екенін меңзейді. Тура мағынасында:...
Жақсы көрші тапқаның -
Мол олжаға батқаның.
Мол олжаға батқаның.
**Негізгі мағынасы** Жақсы көрші табу — үлкен ырыс, мол пайдаға кенелумен тең. Бұл мақалдың тура мағынасы: қасыңда тату,...
Қонақ келсе есікке ,
Жүгіріп шық , кешікпе;
Қарсы алмасаң қонақты ,
Кесір болар несіпке .
Жүгіріп шық , кешікпе;
Қарсы алмасаң қонақты ,
Кесір болар несіпке .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ келсе, оны құрметпен, ықыласпен қарсы алу керегін айтады. Тура мағынасы — үйге келг...
Әке - асқар тау, ана - ағар бұлақ.
**Негізгі мағынасы** Әке мен ана — баланың өміріндегі ең биік, ең қымбат тірек. Әке асқар тауға теңеледі, өйткені ол отб...
Анасыз өмір - сөнген көмір.
**Негізгі мағынасы** Ана — өмірдің шырағы, мейірім мен тіршіліктің бастауы. Бұл мақал тура мағынасында, анасы жоқ үйдің...
Қонақ қойдан жуас,
Май берсе де жей береді.
Май берсе де жей береді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ келген үйде оның көңілін табу, күтім жасау маңызды екенін білдіреді. Тура мағынада...
Қонаққа сұрап бергенше, ұрып бер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ келгенде немесе біреуге сый көрсеткенде сараңдық танытпай, қолыңнан келгенше жомарт...
Бала - көңілдің гүлі, көздің нұры.
**Негізгі мағынасы** Бала — ата-ана үшін ең қымбат, ең сүйікті жан. Мақалдың тура мағынасы бойынша, бала көңілді жадырат...
Қыдырып жеген жамбастан,
Шақырып берген жауырын артық.
Шақырып берген жауырын артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қонаққа немесе дәм татуға арнап шақырып берген қарапайым жауырын, өз б...
Жаманнан жақсы туса да,
Жақсыдан жаман туса да,
Тартпай қоймас негізге.
Жақсыдан жаман туса да,
Тартпай қоймас негізге.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның туа біткен қасиеті мен тәрбиенің, ортаның ықпалын білдіреді. Жаман адамнан жақсы...
Аты жаманның арманы кетер,
Баласы жаманның дәрмені кетер.
Баласы жаманның дәрмені кетер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: аты жаман, яғни жаман атқа қалған адамның арманы жүзеге аспайды; баласы...
Қыздың жолы жіңішке.
**Негізгі мағынасы** Қыздың жолы жіңішке деген мақал қыз балаға қатысты қоғамның талап-тілегі нәзік, жауапкершілігі жоға...
Ең көп оқылған
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрс...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Бала балдан тәтті,
Немере жаннан тәтті.
Немере жаннан тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұрпақтың қадірін өте биік қояды. Тура мағынасында, бала да, немере де адамның ең жақын, е...
Қымызды кім ішпейді,
Қызды кім айттырмайды.
Қызды кім айттырмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша қымызды көп адам ішеді, ал қызды айттыру — қазақтың ертеден келе...
Бұл санатта отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Олар ата-ана қадірін, бала тәрбиесін, ерлі-зайыптылардың сыйластығын, ағайын-туыс арасындағы ынтымақты дәріптейтін халық даналығының қысқа да нұсқа үлгілері.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.