Отбасы туралы 912
Отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері: бірлік, тәрбие, сыйластық пен өнегені насихаттайтын нақыл сөздер.
912
Мақал-мәтел
252.4K
Қаралым
276
Орташа
Сұрыптау:
Бір қыз күйеуге шықса,
Қырық қыз түс көреді.
Қырық қыз түс көреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қыз баланың тұрмысқа шығуы тек бір адамның өміріндегі оқиға емес, бүкіл ауыл-аймақ, әсіре...
Ағайын мен жекжат арасын,
Майына мінген ат айырады
Немесе оқымаған бата айырады.
Майына мінген ат айырады
Немесе оқымаған бата айырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстар мен құдандалы-жекжаттың арақатынасы кейде өте болмашы нәрседен бұзылатынын аңғарт...
Олақ қатын оймақшыл,
Салақ қатын сауықшыл.
Салақ қатын сауықшыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үй ішіндегі тәртіп пен ұқыптылықты әйелдің іс-әрекеті арқылы бейнелейді. Тура мағынада: о...
Ай көрмесе, ағайын жат,
Жыл көрмесе, жекжат жат.
Жыл көрмесе, жекжат жат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір-бірін ұзақ уақыт көрмеген ағайын-туыс та, жекжат та алыстап, салқы...
Ас иесімен тәтті, табағымен жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас дұрыс иесімен, яғни дастарқанды ұсынған адаммен бірге қадірлі болад...
Қуыс үйден құр шықпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үйге кірген адам қолын құр қайтармай, бір дәм ауыз тиіп немесе аз да б...
Қатын алма, қайын ал.
**Негізгі мағынасы** «Қатын алма, қайын ал» деген мақалдың тура мағынасы — әйел таңдағанда тек қыздың өзіне емес, оның...
Қызы анадан үйренбей өнеге алмас,
Ұлы атадан үйренбей сапар шекпес.
Ұлы атадан үйренбей сапар шекпес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұл мен қыздың тәрбиесі отбасында, ата-ана өнегесі арқылы қалыптасатынын айтады. Қыз бала...
Қонақ келсе есікке ,
Жүгіріп шық , кешікпе;
Қарсы алмасаң қонақты ,
Кесір болар несіпке .
Жүгіріп шық , кешікпе;
Қарсы алмасаң қонақты ,
Кесір болар несіпке .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ келсе, оны құрметпен, ықыласпен қарсы алу керегін айтады. Тура мағынасы — үйге келг...
Әке - асқар тау, ана - ағар бұлақ.
**Негізгі мағынасы** Әке мен ана — баланың өміріндегі ең биік, ең қымбат тірек. Әке асқар тауға теңеледі, өйткені ол отб...
Жақсы әке жаман балаға қырық жыл азық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы әкенің еңбегі мен тәрбиесі жаман мінезді балаға да ұзақ уақыт аз...
Қонаққа сұрап бергенше, ұрып бер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ келгенде немесе біреуге сый көрсеткенде сараңдық танытпай, қолыңнан келгенше жомарт...
Атасыз ұл ақылға жарымас ,
Анасыз қыз жасауға жарымас .
Анасыз қыз жасауға жарымас .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ана тәрбиесінің бала өміріндегі орнын айқын көрсетеді. Тура мағынасында, әке жоқ ұл...
Әкемді алсаң, ал, Құдай, шешемді алма.
Шекпен тоқып берсе де, өлмеймін ғой.
Шекпен тоқып берсе де, өлмеймін ғой.
**Негізгі мағынасы** Бұл сөзде адам үшін ең қымбат жандардың бірі — ана екені анық сезіледі. Мақалдың тура мағынасы: «әк...
Қонақ қойдан жуас,
Май берсе де жей береді.
Май берсе де жей береді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ келген үйде оның көңілін табу, күтім жасау маңызды екенін білдіреді. Тура мағынада...
Ең көп оқылған
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрс...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
**Негізгі мағынасы** Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біре...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Қымызды кім ішпейді,
Қызды кім айттырмайды.
Қызды кім айттырмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша қымызды көп адам ішеді, ал қызды айттыру — қазақтың ертеден келе...
Бұл санатта отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Олар ата-ана қадірін, бала тәрбиесін, ерлі-зайыптылардың сыйластығын, ағайын-туыс арасындағы ынтымақты дәріптейтін халық даналығының қысқа да нұсқа үлгілері.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.