Бақа жарығы сумен,
Қатын жарығы ерімен.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бақа үшін су қандай қажет болса, әйел адам үшін де ері сондай тірек, сүйеніш деген ойды білдіреді. Астарлы мағынасы — отбасыдағы ер мен әйел бір-бірін толықтырып, жарастықта өмір сүргенде ғана үйдің берекесі артады. Ер — қорған, асыраушы, бағыт беруші болса, әйел — үйдің ұйытқысы, жылуы мен ынтымағы. Мақал ердің жауапкершілігін де, әйелдің отбасындағы орнын да қадірлейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы бақа мен су — табиғи байланысқа құрылған бейне. Бақа сусыз өмір сүре алмайтыны сияқты, отбасы да ерлі-зайыптылардың өзара сүйенішінсіз толық болмайды. «Қатын жарығы» тіркесі әйелдің ерге деген бағыныштылығын емес, оның өмірдегі серіктес рөлін, шаңыраққа жылу беретін қасиетін көрсетеді. Ал «ерімен» сөзі ер адамның жауапкершілігін, қорғаушы, тірек болар орнын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал отбасы татулығын, жұбайлардың өзара түсінісін бағалау үшін қолданылады. Мысалы, жас жұбайлар қиындыққа кезіккенде, бір-бірін кінәламай, ақылдасып шешсе, шаңырақ шайқалмайды. Сол кезде «ерлі-зайыптының жарастығы — отбасының берекесі» деген ой осы мақалмен дәл жеткізіледі.
Qatyn jaryǵy erimen.