Отбасы туралы 911
Отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері: бірлік, тәрбие, сыйластық пен өнегені насихаттайтын нақыл сөздер.
Күнде бір мақал
«Отбасы туралы» сияқты мақалдар күнде таңертең Telegram-да
911
Мақал-мәтел
334.6K
Қаралым
367
Орташа
Сұрыптау:
Қызы бардың - көзі бар,
Ұлы бардың - өзі бар.
Ұлы бардың - өзі бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қыз бен ұлдың отбасындағы орны ерекше екенін білдіреді. «Қызы бардың – көзі бар» дегені: қыз…
У ішсең - руыңмен.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы – басыңа ауыр іс түссе, тіпті у ішуге пара-пар қиындық көрсең де, оны…
Әйелді бастан, баланы жастан.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қыз баланы да, жалпы әйелдің орнын да ерте жастан тәрбиелеу керек деген ойды білдіреді. Тура…
Бата ескірмейді.
Негізгі мағынасы «Бата ескірмейді» деген мақалдың тура мағынасы — берілген ақ тілекті, ізгі дұғаны уақыт тоздырмайды…
Жаманнан жақсы туса да,
Жақсыдан жаман туса да,
Тартпай қоймас негізге.
Жақсыдан жаман туса да,
Тартпай қоймас негізге.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның туа біткен қасиеті мен тәрбиенің, ортаның ықпалын білдіреді. Жаман адамнан жақсы…
Қызым үйде, қылығы түзде.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қыз баланың тәрбиесі мен мінезі екі жерде бірдей көрінетінін білдіреді. Тура мағынада, қыз…
Тоқпағы күшті болса,
Киіз қазық жерге кірер.
Тоқалы күшті болса,
Бәйбіше байдан безер.
Киіз қазық жерге кірер.
Тоқалы күшті болса,
Бәйбіше байдан безер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — тоқпақтың күші артса, киізден жасалған қазықтың өзі жерге мықтап кіреді…
Ат болар тай саяққа үйір,
Адам болар бала қонаққа үйір.
Адам болар бала қонаққа үйір.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: құлын болып жүрген тай жалғыз жүрмей, үйірге қосылуды қалайды; сол сияқты…
Балалы үйдің ұрлығы жатпас.
Негізгі мағынасы Балалы үйдің ұрлығы жатпас деген мақалдың тура мағынасы — баласы бар үйде бір нәрсе жоғалмай, ұрлыққа…
Балапан ұяда не көрсе,
Ұшқанда соны іледі.
Ұшқанда соны іледі.
Негізгі мағынасы Балапан ұяда не көрсе, ұшқанда соны іледі деген мақал баланың мінезі, әдеті, тәрбиесі ең алдымен…
Аты жаманның арманы кетер,
Баласы жаманның дәрмені кетер.
Баласы жаманның дәрмені кетер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: аты жаман, яғни жаман атқа қалған адамның арманы жүзеге аспайды; баласы…
Қатын қалса, бай табар,
Бала қалса, мал табар.
Бала қалса, мал табар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — үйде әйел қалса, ол шаруаны жүргізіп, жаңа байлық табуға себеп болады; ал…
Ер жігіттің:
аты жақсы болса - бір бақыт,
жары жақсы болса - бір бақыт.
аты жақсы болса - бір бақыт,
жары жақсы болса - бір бақыт.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ер азаматтың өміріндегі екі үлкен тіректі көрсетеді: жүйрік аты мен жақсы жары. Тура…
Қыз ұзатқанның қызылы қалмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қыз ұзату тойы болған үйдің бар сәні мен қызуы сол күндері сарқылып, көп…
Бала - балым, баланың баласы - жаным
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ана үшін бала ең қымбат жан екенін білдіреді. «Бала - балым» дегені — бала тәтті балдай…
Ата - кеме, ана - дария.
Негізгі мағынасы Ата-ана — баланың өміріндегі ең үлкен тірек, қорған және бағыт беруші күш. «Ата — кеме» дегені: әке…
Достың ескісі, киімнің жаңасы жақсы.
Негізгі мағынасы Достың ескісі, киімнің жаңасы жақсы деген мақалдың тура мағынасы — ескі дос та, жаңа киім де жақсы…
Құда да тыныш, құдағи да риза.
Негізгі мағынасы Бұл мақал құдалық қатынастың жарасымын, екі жақтың да көңілі тоқ, реніші жоқ, сыйластығы берік…
Әкесін сыйламаған кісіні
Баласы сыйламайды.
Баласы сыйламайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ананы құрметтеу — ұрпақ тәрбиесінің өзегі екенін білдіреді. Тура мағынасында, әкесіне…
Отырған қыз орын табар.
Негізгі мағынасы «Отырған қыз орын табар» деген мақал қыз баланың тәрбиелі, сабырлы, байыпты болса, өзіне лайықты…
Атадан ұл қалса - өзі қалғаны,
Қыз қалса - ізі қалғаны.
Қыз қалса - ізі қалғаны.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ана артында қалған ұрпақтың мәнін терең түсіндіреді. «Ұл қалса — өзі қалғаны» дегені: ұл…
Қонақ келсе, құт келер.
Негізгі мағынасы Қонақ келуі — қазақ танымында үйге береке, қуаныш, жылылық келуімен тең. Мақалдың тура мағынасы: үйге…
Шіркін, менің өз үйім,
Кең сарайдай боз үйім.
Кең сарайдай боз үйім.
Негізгі мағынасы Бұл мақалда адамның өз үйіне, өз баспанасына деген сүйіспеншілігі айтылады. Тура мағынасы — өз үйі кең…
Анасыз өмір - сөнген көмір.
Негізгі мағынасы Ана — өмірдің шырағы, мейірім мен тіршіліктің бастауы. Бұл мақал тура мағынасында, анасы жоқ үйдің…
Күндес қатын - керіс,
Мұңдас қатын - өріс.
Мұңдас қатын - өріс.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әйел адамның, үй ішіндегі татулық пен сыйластықтың отбасы тіршілігіне тікелей әсер ететінін…
Атың жақсы болса - қанатың,
Ағайын жақсы болса - санатың.
Ағайын жақсы болса - санатың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өміріндегі екі үлкен тіректі көрсетеді: жақсы ат және жақсы ағайын. Тура…
Жетім қыздың алпыс анасы бар.
Негізгі мағынасы Жетім қыздың алпыс анасы бар деген мақал жетімге ел-жұрт болып жанашыр болу керек екенін білдіреді…
Әйел - үйдің көркі,
Еркек - түздің көркі.
Еркек - түздің көркі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ер мен әйелдің отбасындағы әрі қоғамдағы орнын тең дәрежеде сипаттайды. Әйел үй ішінің…
Еркек - бас, әйел - мойын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал отбасы ішіндегі ер мен әйелдің міндетін салыстырып айтады. Тура мағынасында еркек — бас…
Бассыз үйдің иті осырақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал басы, яғни жетекшісі жоқ үйдің берекесі кететінін меңзейді. Тура мағынасында үйде тәртіп…
Мал - баланың шашуы.
Негізгі мағынасы «Мал - баланың шашуы» деген мақалдың тура мағынасы — бала дүниеге келгенде немесе қуанышты сәтте мал…
Ақылды ердің ішінде,
Алтын ерлі ат жатар.
Ақылды әйел ішінде,
Алтын бесікті ұл жатар.
Алтын ерлі ат жатар.
Ақылды әйел ішінде,
Алтын бесікті ұл жатар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ақылды ер мен ақылды әйелдің үйіндегі береке мен болашақтың мықты болатынын білдіреді. Тура…
Қайын жұрт
қолыңның ұзындығына қарайды,
жағаңның қызылдығына қарайды.
берсең, жағасың,
бермесең, дауға қаласың.
қолыңның ұзындығына қарайды,
жағаңның қызылдығына қарайды.
берсең, жағасың,
бермесең, дауға қаласың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қайын жұрттың адамды сыртқы көрінісіне, дәулетіне, жомарттығына қарап бағалайтынын астарлап…
Әке - жезде, шеше - күйме.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әке мен шеше баланың өміріндегі ең жақын, ең қамқор жандар екенін астарлап білдіреді. «Әке…
Есік көргенді алма ,бесік көргенді ал .
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: есік көрген, яғни үй аралап, сыртқа көп шығып жүрген адамды емес, бесік…
Әке жүрегі таудан үлкен ,
Ана жүрегі теңізден терең .
Ана жүрегі теңізден терең .
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ананың балаға деген сүйіспеншілігі мен мейірімі шексіз екенін білдіреді. Әке баласының…
Ағайынның алтын сарайынан,
Ананың жыртық лашығы артық.
Ананың жыртық лашығы артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал туған-туыстың, әсіресе ананың жылуы мен мейірімі кез келген байлықтан қымбат екенін…
Ас иесінің әлі біледі,
Асатуды қолы біледі.
Асатуды қолы біледі.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: дастарқандағы ас иесінің ынта-ықыласына, жомарттығына және оны ұсына…
Кәрінің бары игі.
Негізгі мағынасы Кәрінің бары игі деген мақалдың тура мағынасы — үйде не ел ішінде қарт адам болса, соның өзі жақсы…
Абысынның аразы,
Ағайынның сәнін кетірер.
Ағайынның аразы
Елдің сәнін кетірер.
Ағайынның сәнін кетірер.
Ағайынның аразы
Елдің сәнін кетірер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал туыстар арасындағы татулықтың қаншалықты маңызды екенін айтады. Абысындардың араздығы бір…
Ең көп оқылған
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрсе…
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
Негізгі мағынасы Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біреуге…
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол…
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі…
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкеден…
Бұл санатта отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Олар ата-ана қадірін, бала тәрбиесін, ерлі-зайыптылардың сыйластығын, ағайын-туыс арасындағы ынтымақты дәріптейтін халық даналығының қысқа да нұсқа үлгілері.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.