Байсыз әйел үйде тұрмас,
Баусыз оймақ қолда тұрмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — байлығы, дәулеті жоқ әйелдің үй тұрмысын түзеуі қиын, ал бауы жоқ оймақ қолға ілініп тұрмайды деген ой. Астарлы мағынасы — отбасының берекесі мен тұрмыстың орнықты болуы тек бір адамның емес, ортақ қамқорлық пен жеткілікті жағдайдың нәтижесі. Мұнда әйелдің рөлі де, үй ішінің жарасымы да ескертіледі: егер тіршілікке қажет қолдау, құрал, ынтымақ болмаса, іс оңбайды.
Образдар мен теңеулер
«Байсыз әйел» тіркесі әйелдің жеке қадірін кеміту үшін емес, үй шаруасының тірегін, тіршілікке қажет мүмкіндікті меңзейді. Ал «баусыз оймақ» — қолда берік тұрмайтын, ұстайтын ілмегі жоқ зат. Бұл — негізі жоқ, сүйеніші жоқ нәрсенің тұрақсыз болатынын білдіретін әсерлі образ. Халық осылайша тұрмыста да, өмірде де тірек пен үйлесім қажет екенін бейнелеп айтқан.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал отбасындағы жауапкершілік, материалдық және рухани қолдау туралы ой салу үшін қолданылады. Мысалы, жас отбасы үй, табыс, жоспарсыз өмір сүрсе, ұсақ қиындықтың өзі олардың берекесін кетіруі мүмкін. Сондықтан мақал «тіршіліктің тұрақтылығы үшін қам мен ынтымақ керек» дегенді еске салады.
Baýsyz oımaq qolda turmas.