Имандылық иірімдері туралы 564
Имандылық туралы қазақ мақал-мәтелдері: ар-ождан, адалдық, мейірім мен рухани тәрбиеге жетелер нақылдар.
564
Мақал-мәтел
129.1K
Қаралым
228
Орташа
Сұрыптау:
Қыз тілеуі - Қыдыр тілеуі.
**Негізгі мағынасы** «Қыз тілеуі - Қыдыр тілеуі» деген мақал қыз баланың жолы ашық, бағы биік, көргенді, ибалы, абыройл...
Куәлі істі куә табар,
Куәсіз істі күмән табар,
Одан болмаса, иман табар.
Куәсіз істі күмән табар,
Одан болмаса, иман табар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әділдік пен шындықтың дәлелге сүйенетінін айтады. Егер істің куәсі болса, ақиқат тез табы...
Мал сақтама, ар сақта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — малды көбейтуге ғана ұмтылма, ең алдымен ар-ұятты сақта деген ой. Аста...
Ер бір рет өледі,
Ез мың рет өледі.
Ез мың рет өледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер жігіттің намысты, батыл, қайсар болуын дәріптейді. «Ер бір рет өледі» дегені — нағыз а...
Әдептілік, ар-ұят -
Адамдық белгісі.
Тұрпайы мінез, тағы жат -
Надандық белгісі.
Адамдық белгісі.
Тұрпайы мінез, тағы жат -
Надандық белгісі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды адам ететін басты қасиет — әдеп, ар-ұят екенін айтады. Әдепті, ұятты адам өз міне...
Өлеңді жерде өгіз семіреді,
Өлімді жерде молда семіреді.
Өлімді жерде молда семіреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: өлең айтылып, думан-тойы көп жерде өгіз жақсы семіреді, ал өлім-жітім ж...
Бір күн дәм-тұзын татқанға
қырық күн сәлем.
қырық күн сәлем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бір күн болса да дәм-тұзын татқан үйге, елге немесе адамға ұзақ уақыт құрмет көрс...
Адам асыққанмен Алла асықпайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қанша асықса да, істің бәрі өз уақытында, Жаратқанның құзырындағы тәртіппен болады...
Қатты жерде қақ тұрар ,
Ынсапты елде Хақ тұрар.
Ынсапты елде Хақ тұрар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның да, елдің де ішкі берік мінезін жоғары қояды. «Қатты жерде қақ тұрар» дегені — же...
Молданың істегенін істеме, айтқанын істе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөз бен істің бірдей болуын ескертеді. Тура мағынада: біреудің іс-әрекеті дұрыс болмаса д...
Құдай деген құр қалмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — Құдайды аузына алып, шын көңілмен соған сенген адам құр қалмайды, яғни...
Жақсылық еткен алғыс алады.
**Негізгі мағынасы** Жақсылық жасаған адам міндетті түрде сый-құрметке, алғысқа ие болады. Бұл мақалдың тура мағынасы —...
Көрші хақысы - Тәңір ақысы.
**Негізгі мағынасы** Көрші хақысы – өте қасиетті, киелі міндет. Мақалдың тура мағынасы: көршіге жасалған сый-құрмет, көм...
Адам - ардақты ат.
**Негізгі мағынасы** «Адам - ардақты ат» деген мақал адамның ең үлкен қасиеті оның аты мен абыройында екенін білдіреді....
Сүттен ақ, судан таза.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір адамның не бір істің өте таза, адал, кіршіксіз екенін білдіреді. Тура мағынасында сүт...
Ең көп оқылған
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Ақылың болса, арыңды сақта,
Ар, ұят керек әр уақытта.
Ар, ұят керек әр уақытта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылдың ең басты міндеті — адамды дұрыс жолда ұстап, ар-ұятын қорғау екенін айтады. Яғни...
Жыртық үйдің де құдайы бар.
**Негізгі мағынасы** Жыртық үйдің де құдайы бар деген мақалдың тура мағынасы — кедей, жұпыны, тозған үйдің де иесі, несі...
Көңілсізден көзсіз бала туады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көңілі жабырқау, іші мұңға толы әйелден көзсіз бала туады деген көне н...
«Имандылық иірімдері туралы» санатында адам бойындағы ар-ождан, адалдық, ұят, мейірім, сабыр секілді қасиеттерді ұлықтайтын қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Бұл нақылдар иманның тек діни ұғым емес, күнделікті мінез-құлық, ниет тазалығы, әділ сөз бен тура істің өлшемі екенін ұқтырады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.