Әулие әуелі өзін жарылқасын.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның алдымен өз ісін, өз жағдайын реттеуі керегін білдіреді. Тура мағынасында «әулие» сияқты қадірлі, ақылды адам да ең әуелі өзіне жақсылық тілейді деген ой жатыр. Астарлы мағынасы — өзгеге ақыл айтпас бұрын, алдымен өз мінезіңді түзет, өз пайдаңды емес, өз жауапкершілігіңді ойла деген өсиет. Яғни адам өзіне де, ісіне де есеп бере алса, ғана басқаларға жөн көрсете алады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «әулие» сөзі — өте дана, таза, беделді адамды бейнелейді. Ал «өзін жарылқасын» тіркесі — өз басының амандығы, ырысы, дұрыс жолға түсуі дегенді аңғартады. Мұнда жеке адам мен қоғам арасындағы тепе-теңдік көрінеді: әркім алдымен өзін түзейді, содан кейін ғана елге пайдасы тиеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал өзін-өзі дамытуға, тәртіпке шақыруда қолданылады. Мысалы, біреу әлеуметтік желіде өзгелерді сынап, бірақ өзі уәдесінде тұрмаса, оған осы мақал айтылып, «алдымен өзіңді түзеп ал» деген ескерту жасалады. Бұл сөз жауапкершілік пен шынайылықты ұқтырады.