Имандылық иірімдері туралы 564
Имандылық туралы қазақ мақал-мәтелдері: ар-ождан, адалдық, мейірім мен рухани тәрбиеге жетелер нақылдар.
564
Мақал-мәтел
101.8K
Қаралым
180
Орташа
Сұрыптау:
Адамның басы - Алланың добы .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның тағдыры өз қолында ғана емес, Жаратушының құзырында екенін білдіреді. Тура мағына...
Қырық жыл қырғын келсе де,
Ажалды өледі.
Ажалды өледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қанша ауыр соғыс, қырғын, нәубет келсе де, ажалы жеткен адам бәрібір ө...
Таспен атқанды аспен ат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға жамандық жасағанға жамандықпен емес, жақсылықпен жауап бер дегенді білдіреді. Тур...
Мысық тілеу.
**Негізгі мағынасы** «Мысық тілеу» — біреудің ішінен жақсы көрінгенмен, шын мәнінде жамандық ойлау, екіжүзді ниет таныт...
Жетім, жетім демеңіз,
Жетімнің ақысын жемеңіз.
Жетімнің ақысын жемеңіз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жетім баланы кемсітуге, оған төмен қарап, құқығын таптауға болмайтынын ескертеді. Тура ма...
Құран сөзі - Құдай сөзі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал Құранның Алланың сөзі, яғни мұсылман үшін ең қасиетті, ең шынайы әрі ең сенімді рухани кі...
Аруақ аттаған оңбайды.
**Негізгі мағынасы** «Аруақ аттаған оңбайды» деген мақал ата-баба рухын, өткеннің аманатын, елдің киесін сыйламаған ада...
Ақылды арын қорғайды,
Сараң малын қорғайды.
Сараң малын қорғайды.
**Негізгі мағынасы** Ақылды адам ең алдымен өз арын, намысын, адамдық қадірін сақтайды. Ол үшін ар-ұят байлықтан да жоға...
Тура биде туған жоқ,
Туғанды биде иман жоқ.
Туғанды биде иман жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әділдік пен адалдықты жоғары қояды. Тура би — туысына, досына, өз мүддесіне қарамай, ақиқ...
Адамның дегені болмайды ,
Алланың дегені болады.
Алланың дегені болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ойлағаны әрдайым орындала бермейтінін, ал бәрі Жаратқанның қалауымен болатынын бі...
Жарлы болсаң да, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: кедей, тұрмысы төмен болсаң да, ар-намысыңды, адамдық қасиетіңді жоғал...
Адамның ана сүйегін, әке қанын,
Тәңірі жанын береді.
Тәңірі жанын береді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның дүниеге келуі мен болмысын үш үлкен күшпен байланыстырады: ана — дене бітімін, әк...
Молда өзін бір алдайды,
Өзгені екі алдайды.
Өзгені екі алдайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жалған діндарлықты, екіжүзділікті әшкерелейді. Тура мағынасында молда біреуді алдаса, алд...
Құдай бір айналдырса , шыр айналдырады .
**Негізгі мағынасы** Құдай бір айналдырса, адамды бір-ақ сәтте тағдырдың ауыр сынына ұшыратуы мүмкін деген ой айтылады....
Бата ескірмейді.
**Негізгі мағынасы** «Бата ескірмейді» деген мақалдың тура мағынасы — берілген ақ тілекті, ізгі дұғаны уақыт тоздырмайд...
Ең көп оқылған
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Ақылың болса, арыңды сақта,
Ар, ұят керек әр уақытта.
Ар, ұят керек әр уақытта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылдың ең басты міндеті — адамды дұрыс жолда ұстап, ар-ұятын қорғау екенін айтады. Яғни...
Жыртық үйдің де құдайы бар.
**Негізгі мағынасы** Жыртық үйдің де құдайы бар деген мақалдың тура мағынасы — кедей, жұпыны, тозған үйдің де иесі, несі...
Адамның ұяты бетінде,
Адамгершілігі ниетінде.
Адамгершілігі ниетінде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шын болмысы сыртқы көрінісінен ғана емес, ішкі дүниесінен танылатынын айтады. «Ұя...
«Имандылық иірімдері туралы» санатында адам бойындағы ар-ождан, адалдық, ұят, мейірім, сабыр секілді қасиеттерді ұлықтайтын қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Бұл нақылдар иманның тек діни ұғым емес, күнделікті мінез-құлық, ниет тазалығы, әділ сөз бен тура істің өлшемі екенін ұқтырады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.