Имандылық иірімдері туралы 564
Имандылық туралы қазақ мақал-мәтелдері: ар-ождан, адалдық, мейірім мен рухани тәрбиеге жетелер нақылдар.
564
Мақал-мәтел
129.1K
Қаралым
228
Орташа
Сұрыптау:
Біреуге өлім тілегенше,
Өзіңе өмір тіле.
Өзіңе өмір тіле.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға жамандық ойлама, өзіңе және өзгеге жақсы тілек тіле деген өнеге береді. Біреудің қ...
Екі дүние - бір қадам.
**Негізгі мағынасы** «Екі дүние - бір қадам» деген мақал өмірдің өткіншілігін, адамның бұл дүниедегі әрбір ісі мен амал...
Адам адамға, жан кеудеге мейман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам баласының бұл дүниеде мәңгі емес, уақытша қонақ екенін білдіреді. Тура мағынасында,...
Әуеліде «бар» болып, ақырында «жоқ» болу шариғатқа қилап.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның дәулеті, беделі не мүмкіндігі бір кезде бар болып, кейін жоққа айналса, оған сақ...
Ноқталы басқа бір өлім,
Ақыры бір күн келмей ме?
Ажалдың соққан дауылы,
Өмірдің шамы сөнбей ме?
Ақыры бір күн келмей ме?
Ажалдың соққан дауылы,
Өмірдің шамы сөнбей ме?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-өлең адамның өмірі өткінші екенін, ажалдың бәріне ортақ шындық екенін білдіреді. «Ноқтал...
Жастың тілегі, қарттың батасы қабыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жас адамның арманы мен талап-талпынысы, ал үлкеннің ақ батасы мен тілегі Алланың құзырынд...
Нысап сайын береке.
**Негізгі мағынасы** «Нысап сайын береке» деген мақал адамның қанағатшыл, әділ, ынсапты болуы береке-бақытқа жеткізетін...
Дәтке - қуат.
**Негізгі мағынасы** «Дәтке - қуат» деген мақал адамның ішкі жігерін, рухын көтеретін сөздің қадірін білдіреді. Тура мағ...
Ақырзамаң боларда әулие көбейеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — заман ауырлап, ақырзаман таяғанда әулие көп көрінеді деген сөз. Астарл...
Ақымақ тойынса, туысқанын танымайды
Ақылды тойынса, тәубесінен жаңылмайды.
Ақылды тойынса, тәубесінен жаңылмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі мінезі тоқшылықта, молшылықта немесе жақсы жағдайда байқалатынын айтады. Ақ...
Жолаушы пірі - баба Қайып.
**Негізгі мағынасы** «Жолаушы пірі - баба Қайып» деген мақал сапарға шыққан адамның жолы болсын, жолаушыға жебеу болсын...
Баталы құл арымас,
Батасыз құл жарымас.
Батасыз құл жарымас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — батасы бар адам кемімейді, жолы ашық болады; ал батасыз, яғни ақ тіле...
Тойған ас түске жетпес,
Пейіл естен кетпес.
Пейіл естен кетпес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адам тоя жеген асын ұзақ уақытқа дейін ұмытпайды, бірақ одан да маңызды...
Көңіл көзін сөз ашар,
Сөйлемесе, кір басар.
Сөйлемесе, кір басар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің адам жанын оятатын, ойды сергітетін күшін айтады. Адам ішкі дүниесін ашып, ойын бө...
Адам болам десең,
Арыңды ақшаға сатпа.
Арыңды ақшаға сатпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ең басты құндылығы — ар-ұяты мен намысы екенін айтады. Тура мағынасында, адам өз...
Ең көп оқылған
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Ақылың болса, арыңды сақта,
Ар, ұят керек әр уақытта.
Ар, ұят керек әр уақытта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылдың ең басты міндеті — адамды дұрыс жолда ұстап, ар-ұятын қорғау екенін айтады. Яғни...
Жыртық үйдің де құдайы бар.
**Негізгі мағынасы** Жыртық үйдің де құдайы бар деген мақалдың тура мағынасы — кедей, жұпыны, тозған үйдің де иесі, несі...
Көңілсізден көзсіз бала туады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көңілі жабырқау, іші мұңға толы әйелден көзсіз бала туады деген көне н...
«Имандылық иірімдері туралы» санатында адам бойындағы ар-ождан, адалдық, ұят, мейірім, сабыр секілді қасиеттерді ұлықтайтын қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Бұл нақылдар иманның тек діни ұғым емес, күнделікті мінез-құлық, ниет тазалығы, әділ сөз бен тура істің өлшемі екенін ұқтырады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.