Әуеліде «бар» болып, ақырында «жоқ» болу шариғатқа қилап.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның дәулеті, беделі не мүмкіндігі бір кезде бар болып, кейін жоққа айналса, оған сақ болу керек екенін ескертеді. Тура мағынада: бір нәрсе қолда тұрса да, оны дұрыс ұстай алмау, ысырап ету, қадірін білмеу соңы жоқшылыққа әкеледі. Астарлы мағынада: байлыққа, абыройға, қолдағы мүмкіндікке жауапсыз қарау — дін мен адамшылық қағидасына да, өмірдің әдебіне де қайшы. Яғни адам бар кезде тәубе етіп, шүкірлік сақтап, қолындағысын орнымен жұмсауы қажет.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «әуеліде бар» — молшылықты, мүмкіндік пен берекені білдіреді. Ал «ақырында жоқ» — кедейлік қана емес, қадірсіздік, берекенің кетуі, абыройдың түсуі дегенді аңғартады. «Шариғатқа қилап» тіркесі істің тек тұрмыстық емес, моральдық, діни тұрғыдан да дұрыс еместігін күшейтеді. Бұл сөз тіркесі байлықтың өзі емес, оны дұрыс басқару маңызды екенін меңзейді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал табысты орынсыз шашып, қарызға батып, соңында қиындыққа ұшыраған адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, бір адам айлығын толық ала тұра, бәрін сән-салтанатқа жұмсап, ай соңында қиналса, үлкендер осы мақалмен ескерту жасауы мүмкін. Демек, қолдағы бардың қадірін білу — бүгін де маңызды.