Баталы құл батар,
Батасыз ұл қатар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: батасы бар адам қиындыққа да төтеп береді, ал батасыз өскен ұл өз жолын табуда қиналады. Астарлы мағынасы — адамның өмірі тек күш пен қабілетке емес, үлкеннің ақ тілегі, тәрбиесі, қолдауы мен рухани демеуіне де байланысты. Батаның артында сенім, ниет, ізгі тілек жатады. Сол себепті бата алған адам ісіне берік, жолы ашық, беделі жоғары болады деп түсінілген.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «құл» мен «ұл» сөздері тек әлеуметтік атау емес, өмірдегі екі түрлі халді көрсетеді. «Баталы» — елдің алғысын алған, көптің ақ тілегімен демделген адам. «Батасыз» — жолы ашылмай, рухани тірегі кем адам. «Батар» сөзі құлдырау, сүріну, төмендеу мәнін берсе, «қатар» сөзі елмен бірге жүру, ортаға сіңу, өмірден өз орнын табу дегенді білдіреді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ата-ананың, ұстаздың, үлкеннің ақ батасын қадірлеуге үндейді. Мысалы, жас маман жұмысқа кіріскенде әжесінің батасын алып барса, ол өзіне сенімді болып, ісін жақсы бастайды. Яғни, адамға тек білім емес, ізгі тілек пен өнеге де күш береді.
Batasyz ul qatar.