Бақсыға ауруды қаратсаң,
«Пақыр, - дейді,
Қара ешкінің өкпесімен қақтыр», - дейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бақсыға ауырған адамды көрсетсең, ол емнің орнына түрлі ырым-сырым айтып, «қара ешкінің өкпесімен қақтыр» сияқты түсініксіз, пайдасы күмәнді кеңес береді деген ой. Астарлы мағынасы — шын емін білмейтін, сөзі көп, ісі әлсіз адамға сенбеу керек. Яғни, бос даурық, жалған ем, орынсыз ақыл адамды дерттен құтқармайды. Адам мәселені байыппен қарап, шынайы білім мен тәжірибеге сүйенуі қажет.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бақсы» — ескі нанымға сүйеніп, емші кейпінде көрінетін адам бейнесі. «Ауру» — тек тән дерті емес, кейде өмірдегі қиын жағдайдың да символы. «Қара ешкінің өкпесі» сияқты сөздер — қисынсыз, дәлелі жоқ әрекетті білдіретін образ. Бұл теңеу арқылы халық жалған ем мен бос ырымның пайдасыз екенін әжуалап көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды ғылыми негізі жоқ емге, тек жарнамамен сендіргісі келетін жалған «мамандарға» қатысты айтуға болады. Мысалы, біреу ауырса, дәрігерге бармай, әлеуметтік желідегі тексерілмеген кеңеске сеніп қалса, осы мақал еске түседі. Ол адамды ақиқатқа, дәлелге және сауатты шешімге шақырады.
«Paqyr, - deıdi,
Qara eshkiniń ókpesimen qaqtyr», - deıdi.