Имандылық иірімдері туралы 564
Имандылық туралы қазақ мақал-мәтелдері: ар-ождан, адалдық, мейірім мен рухани тәрбиеге жетелер нақылдар.
564
Мақал-мәтел
101.9K
Қаралым
180
Орташа
Сұрыптау:
Әйелдің пірі - Бибі Фатима
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әйел затын құрметтеуді, аналық мейірім мен ибалықты биік қоюды білдіреді. Тура мағынасынд...
Құдай атқан оңалар ,
Аруақ атқан оңалмас .
Аруақ атқан оңалмас .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреуге түскен ауыр сөз бен жаман қарғыс бірдей емес деген ойды білді...
Арын сатып ер болмас,
Ажарын сатып сері оңбас.
Ажарын сатып сері оңбас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өз қадірін, намысын, арын жоғалтып, арзан пайдаға сатса, шын мәніндегі ер де, сері д...
Аққа Құдай жақ.
**Негізгі мағынасы** «Аққа Құдай жақ» деген мақалдың тура мағынасы — ақ, яғни таза нәрсеге Құдайдың жәрдемі мен қолдауы...
Тойсаң тоба қыл.
**Негізгі мағынасы** «Тойсаң тоба қыл» деген мақал адамға қанағат пен шүкірді ескертеді. Тура мағынасында, қарны тойған...
Құданы Құдай қосады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — құдалықтың, яғни екі жақтың құдаласуы адамның өз еркімен ғана емес, та...
Адал адамның аты арып, тоны тозбас.
**Негізгі мағынасы** Адал адам қанша еңбек етсе де, шындық жолынан таймайды, сондықтан абыройы төмендемейді. Мақалдың ту...
Мединеде - Мұхаммед,
Түркістанда - Қожа Ахмет,
Самарқанда - Шер Ахмет,
Маңғыстауда - Пір Бекет.
Түркістанда - Қожа Ахмет,
Самарқанда - Шер Ахмет,
Маңғыстауда - Пір Бекет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қасиетті, киелі орындарды құрметтеуді білдіреді. Мұнда Мединедегі Мұхаммед пайғамбар, Түр...
Құдай қосқан құда болады,
Пайғамбар қосқан дос болады.
Пайғамбар қосқан дос болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал құдалық пен достықтың кездейсоқ емес, киелі байланыс екенін білдіреді. Тура мағынасында қ...
Пейіліңе қарай - пейішің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі ниеті мен көңіл күйі өміріне тікелей әсер ететінін айтады. Яғни пейілі кең,...
Әжім - әжемнің әрі,
Демеңіз оны кәрі,
Кәрінің сөзі - дәрі.
Демеңіз оны кәрі,
Кәрінің сөзі - дәрі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қарт адамның, әсіресе әженің әжімі мен кәрілігін кемшілік деп қарамауға үйретеді. Тура ма...
Жетім қозы тасбауыр, түңілер де отығар.
**Негізгі мағынасы** Жетім қозы тасбауыр, түңілер де отығар деген мақал ата-ана мейірімі мен қамқорлығынан айырылған жан...
Куәлі істі куә табар,
Куәсіз істі күмән табар,
Одан болмаса, иман табар.
Куәсіз істі күмән табар,
Одан болмаса, иман табар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әділдік пен шындықтың дәлелге сүйенетінін айтады. Егер істің куәсі болса, ақиқат тез табы...
Мал сақтама, ар сақта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — малды көбейтуге ғана ұмтылма, ең алдымен ар-ұятты сақта деген ой. Аста...
Өлеңді жерде өгіз семіреді,
Өлімді жерде молда семіреді.
Өлімді жерде молда семіреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: өлең айтылып, думан-тойы көп жерде өгіз жақсы семіреді, ал өлім-жітім ж...
Ең көп оқылған
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Ақылың болса, арыңды сақта,
Ар, ұят керек әр уақытта.
Ар, ұят керек әр уақытта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылдың ең басты міндеті — адамды дұрыс жолда ұстап, ар-ұятын қорғау екенін айтады. Яғни...
Жыртық үйдің де құдайы бар.
**Негізгі мағынасы** Жыртық үйдің де құдайы бар деген мақалдың тура мағынасы — кедей, жұпыны, тозған үйдің де иесі, несі...
Адамның ұяты бетінде,
Адамгершілігі ниетінде.
Адамгершілігі ниетінде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шын болмысы сыртқы көрінісінен ғана емес, ішкі дүниесінен танылатынын айтады. «Ұя...
«Имандылық иірімдері туралы» санатында адам бойындағы ар-ождан, адалдық, ұят, мейірім, сабыр секілді қасиеттерді ұлықтайтын қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Бұл нақылдар иманның тек діни ұғым емес, күнделікті мінез-құлық, ниет тазалығы, әділ сөз бен тура істің өлшемі екенін ұқтырады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.