Имандылық иірімдері туралы 564
Имандылық туралы қазақ мақал-мәтелдері: ар-ождан, адалдық, мейірім мен рухани тәрбиеге жетелер нақылдар.
564
Мақал-мәтел
129.1K
Қаралым
228
Орташа
Сұрыптау:
Құдай атқан оңалар ,
Аруақ атқан оңалмас .
Аруақ атқан оңалмас .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреуге түскен ауыр сөз бен жаман қарғыс бірдей емес деген ойды білді...
Адамның ана сүйегін, әке қанын,
Тәңірі жанын береді.
Тәңірі жанын береді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның дүниеге келуі мен болмысын үш үлкен күшпен байланыстырады: ана — дене бітімін, әк...
Әйелдің пірі - Бибі Фатима
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әйел затын құрметтеуді, аналық мейірім мен ибалықты биік қоюды білдіреді. Тура мағынасынд...
Молда өзін бір алдайды,
Өзгені екі алдайды.
Өзгені екі алдайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жалған діндарлықты, екіжүзділікті әшкерелейді. Тура мағынасында молда біреуді алдаса, алд...
Бата ескірмейді.
**Негізгі мағынасы** «Бата ескірмейді» деген мақалдың тура мағынасы — берілген ақ тілекті, ізгі дұғаны уақыт тоздырмайд...
Жалғыздың жары - Құдай .
**Негізгі мағынасы** Жалғыз адамның тірегі де, демеуі де көбіне Құдай деп түсіндіріледі. Бұл мақал тура мағынасында жалғ...
Жетім қозы тасбауыр, түңілер де отығар.
**Негізгі мағынасы** Жетім қозы тасбауыр, түңілер де отығар деген мақал ата-ана мейірімі мен қамқорлығынан айырылған жан...
Құданы Құдай қосады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — құдалықтың, яғни екі жақтың құдаласуы адамның өз еркімен ғана емес, та...
Пейіліңе қарай - пейішің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі ниеті мен көңіл күйі өміріне тікелей әсер ететінін айтады. Яғни пейілі кең,...
Мединеде - Мұхаммед,
Түркістанда - Қожа Ахмет,
Самарқанда - Шер Ахмет,
Маңғыстауда - Пір Бекет.
Түркістанда - Қожа Ахмет,
Самарқанда - Шер Ахмет,
Маңғыстауда - Пір Бекет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қасиетті, киелі орындарды құрметтеуді білдіреді. Мұнда Мединедегі Мұхаммед пайғамбар, Түр...
Құдай қосқан құда болады,
Пайғамбар қосқан дос болады.
Пайғамбар қосқан дос болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал құдалық пен достықтың кездейсоқ емес, киелі байланыс екенін білдіреді. Тура мағынасында қ...
Адал адамның аты арып, тоны тозбас.
**Негізгі мағынасы** Адал адам қанша еңбек етсе де, шындық жолынан таймайды, сондықтан абыройы төмендемейді. Мақалдың ту...
Кәпір тоқ болса, мұсылман тыныш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір ортада жат, бөтен, тіпті дін айырмасы бар адам тоқ әрі жайлы болса...
Арын сатып ер болмас,
Ажарын сатып сері оңбас.
Ажарын сатып сері оңбас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өз қадірін, намысын, арын жоғалтып, арзан пайдаға сатса, шын мәніндегі ер де, сері д...
Әжім - әжемнің әрі,
Демеңіз оны кәрі,
Кәрінің сөзі - дәрі.
Демеңіз оны кәрі,
Кәрінің сөзі - дәрі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қарт адамның, әсіресе әженің әжімі мен кәрілігін кемшілік деп қарамауға үйретеді. Тура ма...
Ең көп оқылған
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Ақылың болса, арыңды сақта,
Ар, ұят керек әр уақытта.
Ар, ұят керек әр уақытта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылдың ең басты міндеті — адамды дұрыс жолда ұстап, ар-ұятын қорғау екенін айтады. Яғни...
Жыртық үйдің де құдайы бар.
**Негізгі мағынасы** Жыртық үйдің де құдайы бар деген мақалдың тура мағынасы — кедей, жұпыны, тозған үйдің де иесі, несі...
Көңілсізден көзсіз бала туады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көңілі жабырқау, іші мұңға толы әйелден көзсіз бала туады деген көне н...
«Имандылық иірімдері туралы» санатында адам бойындағы ар-ождан, адалдық, ұят, мейірім, сабыр секілді қасиеттерді ұлықтайтын қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Бұл нақылдар иманның тек діни ұғым емес, күнделікті мінез-құлық, ниет тазалығы, әділ сөз бен тура істің өлшемі екенін ұқтырады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.