Имандылық иірімдері туралы 564
Имандылық туралы қазақ мақал-мәтелдері: ар-ождан, адалдық, мейірім мен рухани тәрбиеге жетелер нақылдар.
564
Мақал-мәтел
129.2K
Қаралым
229
Орташа
Сұрыптау:
Өзі саққа Құдай жақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өзі сақ, абай, қырағы адамға Құдайдың да жәрдемі тиеді. Астарлы мағына...
Бір баласы бардың,
Бір ру елде малы бар.
Екі баласы бардың,
Екі ру елде малы бар.
Үш баласы бардың,
Үш ру елде малы бар.
Төрт баласы бардың,
Төбеден салған жолы бар.
Бес баласы бардың,
Дес бермес күші бар.
Алты баласы бардың,
Алладан басқа несі бар?!
Бір ру елде малы бар.
Екі баласы бардың,
Екі ру елде малы бар.
Үш баласы бардың,
Үш ру елде малы бар.
Төрт баласы бардың,
Төбеден салған жолы бар.
Бес баласы бардың,
Дес бермес күші бар.
Алты баласы бардың,
Алладан басқа несі бар?!
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел ұрпақтың, баланың көп болуы — адамның өмірін кеңейтіп, тірлігін берекелі ететінін б...
Аққа қара жұқпайды.
**Негізгі мағынасы** «Аққа қара жұқпайды» деген мақалдың тура мағынасы — ақ түсті нәрсенің бетіне қара дақ бірден сіңбе...
Жүрегі жомартқа иман қонады,
Қолы жомартқа сұғанақ қонады.
Қолы жомартқа сұғанақ қонады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жомарттықтың екі қырын салыстырып көрсетеді. Жүрегі жомарт адам — ниеті таза, пейілі кең,...
Ақыл - жүректің суаты.
**Негізгі мағынасы** «Ақыл - жүректің суаты» деген мақал адамның ішкі дүниесі мен ой-санасының байланысын білдіреді. Ту...
Басы ауырып , балтыры сыздамағанның
Тәңіріменен ісі жоқ .
Тәңіріменен ісі жоқ .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — басы ауырып, балтыры сыздамайтын, яғни денсаулықтың қадірін жеке сезін...
Бар пәледен ұят сақтайды.
**Негізгі мағынасы** «Бар пәледен ұят сақтайды» деген мақал адамның ар-ұяты оны талай жамандықтан, оғаш қылықтан, теріс...
Тәңірі асыраған тоқтыны қасқыр жемейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — Құдайдың қамқорлығында, ырыс-несібесі жетіп тұрған малға қасқырдың бат...
Жетімге ауыз берген Құдай нәпаха да береді .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жетім қалған адамды Құдай өзі жебеп, оған тамақ-несібе беретінін айту....
Бұйырғанға дауа жоқ.
**Негізгі мағынасы** «Бұйырғанға дауа жоқ» деген мақалдың тура мағынасы — тағдырға, жазмышқа қарсы амал жоқ деген сөз. А...
Жаман түске де - садақа,
Жақсы түске де - садақа.
Жақсы түске де - садақа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал түс көргенде де адамның көңіліне екіұдай сезім ұялайтынын аңғартады. Жаман түс көрсең, қо...
Ана сүтін ақтамағанды ешкім жақтамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ананың ақ сүтін ақтау — баланың ең басты парызы екенін білдіреді. Ана баланы дүниеге әкел...
Әділдіксіз қайыр жоқ.
**Негізгі мағынасы** Әділдік жоқ жерде шын береке де, тұрақты игілік те болмайды. Бұл мақал тура мағынасында бір істің ә...
Пітінә адам - безбүйрек,
Пәле тоқыр ішіне.
Пәле тоқыр ішіне.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сыпайы, тақуа не ізгі көрінген адамның ішінде мейірім, адамдық сезім болмаса, оны...
Игі іс өлмейді,
Ізгі ой өлмейді.
Ізгі ой өлмейді.
**Негізгі мағынасы** Игі іс те, ізгі ой да ешқашан босқа кетпейді. Адам жасаған жақсылығы немесе жақсы ниеті уақытша көр...
Ең көп оқылған
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Ақылың болса, арыңды сақта,
Ар, ұят керек әр уақытта.
Ар, ұят керек әр уақытта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылдың ең басты міндеті — адамды дұрыс жолда ұстап, ар-ұятын қорғау екенін айтады. Яғни...
Жыртық үйдің де құдайы бар.
**Негізгі мағынасы** Жыртық үйдің де құдайы бар деген мақалдың тура мағынасы — кедей, жұпыны, тозған үйдің де иесі, несі...
Көңілсізден көзсіз бала туады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көңілі жабырқау, іші мұңға толы әйелден көзсіз бала туады деген көне н...
«Имандылық иірімдері туралы» санатында адам бойындағы ар-ождан, адалдық, ұят, мейірім, сабыр секілді қасиеттерді ұлықтайтын қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Бұл нақылдар иманның тек діни ұғым емес, күнделікті мінез-құлық, ниет тазалығы, әділ сөз бен тура істің өлшемі екенін ұқтырады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.