Ашу - ақылдың дұшпаны,
Нәпсі - иманның дұпшаны.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды ашуға ерік бермеуге, нәпсіні тыйып, сабыр мен парасатты жоғары қоюға үндейді. Тура мағынада ашу мен нәпсі адамның ішкі жауы ретінде көрсетіледі. Астарлы мағынада ашуға ерік берген кісі дұрыс ойлай алмайды, қате шешім қабылдап, өзіне де, өзгеге де зиян келтіреді. Нәпсіге берілген адам иманнан, ар-ұяттан алыстап, қанағат пен тәртіпті жоғалтады. Сондықтан ақыл, сабыр, иман — адамды тура жолда ұстайтын күш.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «дұшпан» сөзі ашу мен нәпсінің жай ғана сезім емес, адамды іштен жеңетін қауіпті күш екенін білдіреді. «Ашу» — бір сәттік жалын, ойды тұмшалайтын күй. «Нәпсі» — адамның құмарлығы, өз пайдасын ғана көздейтін ішкі талабы. Ал «ақыл» мен «иман» соларға қарсы тұратын қорған іспетті. Яғни адам ішкі күресте ақыл мен сенімді таңдауы керек.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әсіресе әлеуметтік желіде, жұмыста немесе отбасында ұрыс туғанда өте орынды. Мысалы, біреу ренжітетін сөз жазса, ашумен жауап бермей, алдымен ойлану керек. Сонда өкінішті сөз айтып қоюдан сақтанып, жағдайды сабырмен шешуге болады.
Nápsi - ımannyń dupshany.