Бата - бастан, су - аяқтан.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: бата адамға ең алдымен басынан, яғни жоғарыдан беріледі, ал су төменнен, аяқ жақтан аяқталады. Астарлы мағынасы: кез келген істің өз реті, өз тәртібі болады; үлкеннің ақ батасы, ізгі тілегі істің бастауына жараса, су сияқты қажет нәрсе де өз орнымен, өз жолымен жұмсалуы керек. Қазақ танымында бата — береке шақыратын киелі сөз, ал су — тіршіліктің негізгі нәрі. Демек, әр нәрсенің қадірін біліп, орнымен қолдану керек деген ой айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бата» — тек сөз емес, жақсылық, тілек, рухани қолдау бейнесі. «Бастан» деуі — бастау, жоғары мәртебе, алғы шарт дегенді білдіреді. «Су» — тіршілік көзі, күнделікті қажет нәрсе, ал «аяқтан» деуі — төменгі жақ, соңғы орын мағынасын береді. Осы екі образ арқылы халық бата мен ырыстың, рух пен тұрмыстың ара салмағын көрсеткен.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды іс бастарда үлкеннің ақылын тыңдау, рұқсатын алу, батасын сұрау керек дегенде қолдануға болады. Мысалы, жас маман жаңа жұмысқа кіріспес бұрын ата-анасынан бата алса, ол адамға сенім береді, ісіне сәттілік тілейді. Сондай-ақ, кез келген әрекетті ретімен, ойланып жасау қажеттігін де еске салады.