Әйелдің абыройы - дақ түспеген ары.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал әйел адамның қадір-қасиеті оның ар-намысымен өлшенетінін айтады. Тура мағынасында, «абырой» мен «ар» — адамның ішкі тазалығы, ел алдындағы беделі. Астарлы мағынасы — әйелдің тәрбиесі, мінезі, адалдығы мен ұяты оның өмірдегі ең үлкен байлығы деген ой. Халық әйелдің абыройын бүкіл отбасының, тіпті әулеттің абыройымен тең қояды.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «дақ түспеген ар» — кір шалмаған, таза сақталған ар-ожданның бейнесі. «Дақ» сөзі адамның абыройына түскен кір, күдік, ұятты білдіреді. Яғни, ардың таза болуы қардай аппақ, былғанбаған күйді елестетеді. Бұл жерде әйелдің рухани тазалығы сыртқы сәннен де жоғары қойылады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал қыз баланы тәрбиелеуде, отбасы құндылығын түсіндіруде жиі айтылады. Мысалы, бір қыз әлеуметтік ортада өз мінезін, сөзін, әрекетін ойланып ұстаса, үлкендер «Әйелдің абыройы - дақ түспеген ары» деп, оның өзін сыйлауын, арын қорғауын ескертеді. Бұл — әйелге құрметпен қарап, ар-намысты бәрінен биік қоюға үндейтін өнегелі сөз.