Батыр жарқырап жүреді,
Қорқақ қалтырап жүреді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал батыр адам мен қорқақ адамның мінез-құлқын салыстырады. Батыр кісі қайратты, сенімді, жүзі жарық, ісі нық болады, сондықтан ол қай жерде жүрсе де еңселі көрінеді. Ал қорқақ адам үнемі үрей үстінде болып, әр нәрседен секем алып, бойын ұстай алмайды. Астарлы мағынасы — адамның ішкі рухы сыртқы қимылынан байқалады: жүрегі берік жан сабырлы, ал жүрегі әлсіз жан қорқынышқа тез беріледі.
Образдар мен теңеулер
«Жарқырап жүреді» деген тіркес батырдың нұрлы жүзін ғана емес, оның сенімділігін, жігерін, намысын білдіреді. «Қалтырап жүреді» — қорқақтың дене қалпы мен жан күйін көрсететін бейнелі сөз. Мұнда қалтырау тек тоңу емес, үрейден, сенімсіздіктен туған әлсіздік белгісі ретінде берілген. Екі образ бір-біріне қарама-қарсы қойылып, ерлік пен қорқыныштың айырмасын анық ашады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал өмірде қиындыққа қарсы тұра білетін адам мен үнемі қорқып жүретін адамның айырмасын түсіндіру үшін қолданылады. Мысалы, емтихан алдында көп дайындалған оқушы сабырлы болады, ал дайындықсыз адам қатты уайымдап, абыржып қалады. Яғни батылдық пен сенім адамды алға жетелейді, қорқыныш болса жігерді әлсіретеді.
Qorqaq qaltyrap júredi.