Байдан ауысады, балдан жұғысады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал байлықтың да, жақсы қасиеттің де айналаға тарайтынын білдіреді. Тура мағынасында бір адамнан бір нәрсе ауысатыны айтылса, астарында кісінің мінезі, ықпалы, үлгісі өзгеге жұғатыны меңзеледі. Бай адамнан дәулет, тірлікке қолайлы мүмкіндік ауысқандай көрінсе, балдан тәтті дәм жұққандай, жақсы адамнан мейірім, ізгілік, әдеп тарайды деген ой жатыр.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «бай» — тек мал-мүлік иесі емес, берекесі мол, мүмкіндігі бар адам бейнесі. Ал «бал» — тәттілік, жағымды ықпал, сүйкімді мінездің символы. «Ауысады» сөзі бір нәрсенің уақыт өте өз әсерін беретінін көрсетсе, «жұғысады» сөзі жақсы мінездің, орта мен тәрбиенің адамға сіңетінін аңғартады. Яғни, адам кімнің ортасында жүрсе, соның әсерін алады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жақсы орта мен үлгілі адамның ықпалын айтуға қолданылады. Мысалы, еңбекқор әрі мәдениетті әріптестердің арасында жүрген жас маман да тез үйреніп, тәртіпке, жауапкершілікке бейімделеді. Сол сияқты жақсы отбасы мен пайдалы орта адамның болмысын жақсартады.