Имандылық иірімдері туралы 564
Имандылық туралы қазақ мақал-мәтелдері: ар-ождан, адалдық, мейірім мен рухани тәрбиеге жетелер нақылдар.
564
Мақал-мәтел
159.4K
Қаралым
282
Орташа
Сұрыптау:
Етпен қарын тоқ,
Ниетпен жаның тоқ.
Ниетпен жаның тоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның тек тән қажетін емес, жан қажетін де ойлау керегін айтады. Тура мағынада, ет жеп...
Кішіпейілділік - кішілік емес, кісілік.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кішіпейілді болу адамның әлсіздігі де, төмендігі де емес екенін айтады. Керісінше, кішіп...
Ұят кімде болса, иман сонда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ұяты бар адамның жан дүниесінде иман да бар деген сөз. Астарлы мағынас...
Ана тілін алмаған - арсыз.
**Негізгі мағынасы** Ана тілін, яғни ананың ақылын, тәрбиесін, өсиетін тыңдамай өскен адам әдептен алыстап, ар-намысын ж...
Алла білгенді молда білмес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір нәрсені Алла толық білсе де, оны діндар адам, яғни молда біле берме...
Арсыз - адамның қоры.
**Негізгі мағынасы** «Арсыз - адамның қоры» деген мақал ар-ұяттан айырылған адамның қадірі болмайтынын білдіреді. Мұнда...
Отанын сатқан - ант атқан.
**Негізгі мағынасы** «Отанын сатқан - ант атқан» деген мақал елге опасыздық жасаудың ең ауыр қылмыс екенін білдіреді. Т...
Судың пірі - Сүлеймен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы суға қатысты әулиелік, киелі ұғымды білдіреді. Астарлы мағынасы — судың...
Ар жазасы бар жазадан ауыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ең ауыр қасіреті – сыртқы жаза емес, ішкі ардың азабы екенін білдіреді. Яғни адам...
Қанаттыға қақтырма,
Тұмсықтыға шоқытпа.
Тұмсықтыға шоқытпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әлсізге зәбір көрсетпе, қорғансызды жәбірлеме дегенді білдіреді. Тура мағынасында құстың...
Жылуы жоқ жүрек - құр кеуде.
**Негізгі мағынасы** Жылуы жоқ жүрек — мейірімсіз, қатігез, жанашырлықтан жұрдай адамды білдіреді. Ал «құр кеуде» — ішкі...
Сұлуды сүю - пайғамбардың сүннәті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сұлулықты қадірлеу, көркемдікті тану және жақсыны жақсы көру — дін мен адамшылыққа жат е...
Арам, арам түбі - реніш,
Адал, адал түбі - кеніш.
Адал, адал түбі - кеніш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: арам жолмен келген істің соңында реніш, өкініш, көңіл толмаушылық қалад...
Сырты қара болғанмен, іші сара.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы көрінісі мен ішкі болмысын салыстырады. Тура мағынасында — бір нәрсенің сы...
Алла асыраған пенде аш болмайды .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — Алла Тағала қамқорлығына алған пендені аш қалдырмайды, несібесін беред...
Ең көп оқылған
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Ақылың болса, арыңды сақта,
Ар, ұят керек әр уақытта.
Ар, ұят керек әр уақытта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылдың ең басты міндеті — адамды дұрыс жолда ұстап, ар-ұятын қорғау екенін айтады. Яғни...
Жыртық үйдің де құдайы бар.
**Негізгі мағынасы** Жыртық үйдің де құдайы бар деген мақалдың тура мағынасы — кедей, жұпыны, тозған үйдің де иесі, несі...
«Имандылық иірімдері туралы» санатында адам бойындағы ар-ождан, адалдық, ұят, мейірім, сабыр секілді қасиеттерді ұлықтайтын қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Бұл нақылдар иманның тек діни ұғым емес, күнделікті мінез-құлық, ниет тазалығы, әділ сөз бен тура істің өлшемі екенін ұқтырады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.