Имандылық иірімдері туралы 564
Имандылық туралы қазақ мақал-мәтелдері: ар-ождан, адалдық, мейірім мен рухани тәрбиеге жетелер нақылдар.
564
Мақал-мәтел
129.2K
Қаралым
229
Орташа
Сұрыптау:
Ажал Алладан, амалы адамнан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмірінде бәрі өз қолында емес екенін білдіреді. Ажал, яғни өлім — Алланың жазуы,...
Нәпсі тынса пейіл кеңір.
**Негізгі мағынасы** «Нәпсі тынса пейіл кеңір» деген мақал адамның ішкі құмарлығы, ашкөздігі, өзімшілдігі басылса, жан...
Жақсы - арына құл,
Жаман - малына құл.
Жаман - малына құл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы адам өз арына, яғни ұятына, намысына, адамдық қалпына бағынып өм...
Судың пірі - Сүлеймен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы суға қатысты әулиелік, киелі ұғымды білдіреді. Астарлы мағынасы — судың...
Өзбектен дін қалды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өзбек жұрты дінді берік ұстанатын халық деген ишара. Астарлы мағынасы...
Жылуы жоқ жүрек - құр кеуде.
**Негізгі мағынасы** Жылуы жоқ жүрек — мейірімсіз, қатігез, жанашырлықтан жұрдай адамды білдіреді. Ал «құр кеуде» — ішкі...
Көршің үшін намазыңды бұз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көршімен жақсы қарым-қатынастың, тату-тәтті тұрмыстың өте маңызды екенін білдіреді. Тура...
Тәкаппарды Тәңірі сүймес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал менменсіп, өзін өзгеден жоғары қоятын адамды ешкім де, Құдай да ұнатпайтынын білдіреді. Т...
Сұлуды сүю - пайғамбардың сүннәті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сұлулықты қадірлеу, көркемдікті тану және жақсыны жақсы көру — дін мен адамшылыққа жат е...
Алтынды тот баспайды.
**Негізгі мағынасы** Алтын — өте қымбат, таза әрі берік металл. Тот басу көбіне темір сияқты арзандау, тез бұзылатын нәр...
Қайырымды жүрек қартаймайды.
**Негізгі мағынасы** Қайырымды, мейірімді жүрек ешқашан ескірмейді деген ой айтылады. Мұнда тура мағынада адам қартайған...
Байғұстың асын «біссіміллә» құртады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: кедей адамның бар азғана асын «біссіміллә» деп отырып тауысып жіберуге...
Жаманның жаны қымбат,
Жақсының ары қымбат.
Жақсының ары қымбат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезіндегі үлкен айырманы көрсетеді. Жаман адам үшін ең алдымен өз басының амандығы...
Ұят - иманның қабы.
**Негізгі мағынасы** «Ұят - иманның қабы» деген мақал ұят сезімін адамның рухани тазалығының, ар-ожданның сыртқы қорған...
Салтын білмеген сауапты түсінбейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өз халқының салт-дәстүрін, жөн-жоралғысын білмеген адам сауаптың, яғни...
Ең көп оқылған
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Ақылың болса, арыңды сақта,
Ар, ұят керек әр уақытта.
Ар, ұят керек әр уақытта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылдың ең басты міндеті — адамды дұрыс жолда ұстап, ар-ұятын қорғау екенін айтады. Яғни...
Жыртық үйдің де құдайы бар.
**Негізгі мағынасы** Жыртық үйдің де құдайы бар деген мақалдың тура мағынасы — кедей, жұпыны, тозған үйдің де иесі, несі...
Көңілсізден көзсіз бала туады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көңілі жабырқау, іші мұңға толы әйелден көзсіз бала туады деген көне н...
«Имандылық иірімдері туралы» санатында адам бойындағы ар-ождан, адалдық, ұят, мейірім, сабыр секілді қасиеттерді ұлықтайтын қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Бұл нақылдар иманның тек діни ұғым емес, күнделікті мінез-құлық, ниет тазалығы, әділ сөз бен тура істің өлшемі екенін ұқтырады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.