Имандылық иірімдері туралы 564
Имандылық туралы қазақ мақал-мәтелдері: ар-ождан, адалдық, мейірім мен рухани тәрбиеге жетелер нақылдар.
564
Мақал-мәтел
159.4K
Қаралым
282
Орташа
Сұрыптау:
Құдай құлым десе ,
Пайғамбардың үмбетімен демеске шара бар ма?
Пайғамбардың үмбетімен демеске шара бар ма?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның басына түскен жақсы да, ауыр да халдің бәрі Құдайдың қалауымен болады деген сенім...
Отыз күн оразаның бір айты бар,
Әр қылған жақсылықтын, бір қайты бар.
Әр қылған жақсылықтын, бір қайты бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — отыз күн ұсталған оразаның соңында бір айт мерекесі келетіні. Астарлы...
Тәнің таза болғанша,
Жаның таза болсын.
Жаның таза болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы тазалығынан гөрі ішкі тазалығының, яғни жанның пәктігі мен ниеттің адалдығ...
Өлгенде көрің кең болсын,
Тіріде үйің кең болсын.
Тіріде үйің кең болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға тіршілікте кең пейілді, жомарт, қонақжай болуды өсиет етеді. Тура мағынада «үйің к...
Қансоқта жеген ит тоймайды,
Пара алған би оңбайды.
Пара алған би оңбайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адал емес жолмен тапқан нәрсенің берекесі болмайтынын айтады. Тура мағынасында қанға былғ...
Нәпсі тынса пейіл кеңір.
**Негізгі мағынасы** «Нәпсі тынса пейіл кеңір» деген мақал адамның ішкі құмарлығы, ашкөздігі, өзімшілдігі басылса, жан...
Қонақ ырыздығын Тәңір жеткізеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үйге келген қонақтың несібесі, ас-суы, қажеті Алланың қалауымен табыла...
Дінсіз - кәпір.
**Негізгі мағынасы** «Дінсіз - кәпір» деген мақал тура мағынасында дінді мойындамаған, иман жолынан алыстаған адамды бі...
Жан тазарса, жүрек нұрланады.
**Негізгі мағынасы** Жан тазарса, адамның ішкі дүниесі адалдыққа, мейірімге, сабыр мен ізгілікке толады. Мұнда тура мағы...
Айтсаң, тілің күйеді,
Айтпасаң, дінің күйеді.
Айтпасаң, дінің күйеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды екіұдай күйге түсіретін қиын жағдайды білдіреді. Бір жағынан, шындықты айтсаң, бас...
Табиғат - тал бесік.
**Негізгі мағынасы** «Табиғат - тал бесік» деген мақал адам баласының өмірі табиғаттан басталатынын білдіреді. Тал бесі...
Өзбектен дін қалды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өзбек жұрты дінді берік ұстанатын халық деген ишара. Астарлы мағынасы...
Ала шапанды молда да бір,
Ала қанатты сауысқан да бір;
Екеуі де арам ниет:
жығылғанда - қасыңда, өлгенде - басыңда.
Ала қанатты сауысқан да бір;
Екеуі де арам ниет:
жығылғанда - қасыңда, өлгенде - басыңда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай бірдей көрінгенімен, ішкі ниеті бұзық, пайдакүнем адамдарға сенбеу керек дегенді...
Игі іс өлмейді,
Ізгі ой өлмейді.
Ізгі ой өлмейді.
**Негізгі мағынасы** Игі іс те, ізгі ой да ешқашан босқа кетпейді. Адам жасаған жақсылығы немесе жақсы ниеті уақытша көр...
Басы ауырып , балтыры сыздамағанның
Тәңіріменен ісі жоқ .
Тәңіріменен ісі жоқ .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — басы ауырып, балтыры сыздамайтын, яғни денсаулықтың қадірін жеке сезін...
Ең көп оқылған
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Ақылың болса, арыңды сақта,
Ар, ұят керек әр уақытта.
Ар, ұят керек әр уақытта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылдың ең басты міндеті — адамды дұрыс жолда ұстап, ар-ұятын қорғау екенін айтады. Яғни...
Жыртық үйдің де құдайы бар.
**Негізгі мағынасы** Жыртық үйдің де құдайы бар деген мақалдың тура мағынасы — кедей, жұпыны, тозған үйдің де иесі, несі...
«Имандылық иірімдері туралы» санатында адам бойындағы ар-ождан, адалдық, ұят, мейірім, сабыр секілді қасиеттерді ұлықтайтын қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Бұл нақылдар иманның тек діни ұғым емес, күнделікті мінез-құлық, ниет тазалығы, әділ сөз бен тура істің өлшемі екенін ұқтырады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.