Имандылық иірімдері туралы 564
Имандылық туралы қазақ мақал-мәтелдері: ар-ождан, адалдық, мейірім мен рухани тәрбиеге жетелер нақылдар.
564
Мақал-мәтел
159.5K
Қаралым
282
Орташа
Сұрыптау:
Азға - қанағат, көпке - шүкір.
**Негізгі мағынасы** Азға қанағат ету — барға разы болып, аз дүниеге де сабырмен қарау деген сөз. Көпке шүкір ету — молш...
Жақсылыққа жақсылық -
Әр кісінің ісі дүр.
Жамандыққа жақсылық -
Ер кісінің ісі дүр.
Әр кісінің ісі дүр.
Жамандыққа жақсылық -
Ер кісінің ісі дүр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсылық жасаған адамға жақсылықпен жауап беру — көптің де қолынан келе...
Көпке ұнаған Құдайға да ұнайды.
**Негізгі мағынасы** Көпшілік жақсы көріп, құптаған іс не мінез көбіне дұрыс, орынды болады деген ой айтылады. Мұнда тур...
Аруақты жерден ат үркеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасиетті, киелі, ата-баба ізі қалған жерге ат та тосырқап, үркіп тұрад...
Ұлыстың ұлы күні алдыңа келсе,
Атаңның құнын кеш.
Атаңның құнын кеш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал Наурыз сияқты Ұлыстың ұлы күні келгенде адам жүрегі кең, ниеті таза болуы керек дегенді б...
Құдай қылғанды былай қылма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға Жаратқанның жазғанына қарсы келмеуді, тағдырға орынсыз араласпауды ескертеді. Тура...
Тас лақтырғанға ас лақтыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға жамандық жасаған кісіге де бірден жамандықпен жауап берме, сабыр сақта, ізгілік та...
Ақ жүрек адам азбас.
**Негізгі мағынасы** Ақ жүрек адам азбайды — яғни ниеті таза, пейілі дұрыс, ар-ұяты биік адам өмірдің ауыртпалығында да...
Жетім бала кекшіл.
**Негізгі мағынасы** «Жетім бала кекшіл» деген мақал тура мағынасында ата-ана мейірімінен ерте айырылған баланың көңілі...
Шындық - сегіз, бақыт - егіз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасында санмен айтылғандай көрінгенімен, астарында өмірде шындық пен бақыттың...
Мал - байдікі , жан - Құдайдікі .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — мал-мүлік, байлық адамға тиесілі болғанмен, адамның өмірі өз қолында...
Жұмақ аналардың табанының астында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ананың қадірі мен орны бәрінен биік екенін білдіреді. Тура мағынасында жұмақ ананың табан...
Көңілі ашықтың қолы ашық
**Негізгі мағынасы** Көңілі ашық адамның қолы да ашық болады деген сөз. Мұнда тура мағынасы — көңілі кең, жүрегі жомарт...
Бота алғанша бата ал.
**Негізгі мағынасы** «Бота алғанша бата ал» деген мақалдың тура мағынасы — мал-мүлік, пайда қумай тұрып, үлкеннің ақ ба...
Қайғысыздан сақ бол,
Қайғылыға жақ бол.
Қайғылыға жақ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды екі түрлі мінезге үйретеді: орынсыз алаңсыз, сезімсіз жандардан сақ болуды және қа...
Ең көп оқылған
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Ақылың болса, арыңды сақта,
Ар, ұят керек әр уақытта.
Ар, ұят керек әр уақытта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылдың ең басты міндеті — адамды дұрыс жолда ұстап, ар-ұятын қорғау екенін айтады. Яғни...
Жыртық үйдің де құдайы бар.
**Негізгі мағынасы** Жыртық үйдің де құдайы бар деген мақалдың тура мағынасы — кедей, жұпыны, тозған үйдің де иесі, несі...
«Имандылық иірімдері туралы» санатында адам бойындағы ар-ождан, адалдық, ұят, мейірім, сабыр секілді қасиеттерді ұлықтайтын қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Бұл нақылдар иманның тек діни ұғым емес, күнделікті мінез-құлық, ниет тазалығы, әділ сөз бен тура істің өлшемі екенін ұқтырады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.