Өлушінің ажалы жетпесе,
Өлтірушінің құрығы жетпейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — адамға ажал келмейінше, оны ешкім өлтіре алмайды. Астарлы мағынасы — әр істің, әр тағдырдың өз уақыты бар; адам қанша күш жұмсаса да, жазмыштан аса алмайды. Біреудің қастығы да, қатері де өлшеулі, ал өмір мен өлімнің кілті бір Алланың, тағдырдың қолында деген ой айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «өлуші» — өмірі біткен адам, «өлтіруші» — зұлымдық иесі. «Ажал» — өлімнің белгісі, ал «құрық» — біреуді ұстап алатын, билігі жүретін күштің бейнесі. Құрықтың жетпеуі — жаман ниеттің де шегі бар екенін, адам ғұмырына зорлықтың толық әмір жүргізе алмайтынын аңғартады. Бұл жерде өлім мен өмір тартысы емес, тағдырдың үстемдігі суреттеледі.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал адамды сабырға, сақтыққа және орынсыз қорықпауға шақырады. Мысалы, біреу жұмысында қысым көріп, «бәрі бітті» деп күйзелсе, бұл мақал оған әр нәрсенің өз мезгілі барын, артық уайымға берілмеу керегін еске салады. Сонымен бірге, ол адамға қастандықтың өз шегі бар, ал өмірді дұрыс сүру — ең маңыздысы екенін ұқтырады.
Óltirýshiniń quryǵy jetpeıdi.