Пайғамбар да күйеуін сыйлаған.
«Пайғамбар да күйеуін сыйлаған.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Пайғамбардың өзі де күйеу баласын сыйлаған, ендеше қарапайым адам күйеуін құрметтеуі тиіс. Мақал күйеу балаға құрмет көрсету дәстүрін ең биік үлгімен бекітеді. Мұсылман тарихында Мұхаммед пайғамбардың қызы Фатиманың күйеуі Әли болғаны белгілі. Мақалдың ойы діни ғана емес, тұрмыстық: қызды берген жұрт күйеуді сыйласа, қызының да сыйы артады, отбасы татулығы нығаяды. Күйеуге салқын қарау қыздың өзіне салқындық болып тиеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдың күші — үлгінің биіктігінде: адамдар үшін ең қасиетті тұлға да күйеуді құрметтеген болса, басқалардың одан бас тартуына жол жоқ. «Да» шылауы осы ойды береді: «тіпті ол да». Бұл тәсіл қазақ мақалдарында жиі кездеседі: беделді тұлғаны мысалға алып, әдепті бекіту. «Сыйлау» — құрметтеу, ілтипат көрсету, сый-сияпат жасау; күйеу балаға табақтағы бас пен жамбас, жабылған шапан осы сыйлаудың көрінісі.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қайын жұрт күйеу баласына салқын қарағанда, не күйеуге көрсетілетін құрметті түсіндіргенде айтылады. Реңкі — ақыл, бекіту. Күйеудің әрбір теріс қылығын көтеруге мәжбүрлеу үшін қолдану орынсыз. Мысалы: «Күйеу балаңа ұрыспа, сыйла; пайғамбар да күйеуін сыйлаған».
Қолданылу жағдаяттары
— Күйеу бала келгенде, енесі оның алдына жамбас тартып, үйдегілерге күйеуді сыйлау әдебін еске салды.
— Ауылда қайын атасы күйеу баласымен ренжісіп қалғанда, ақсақал оған мақалды айтып, татуластырды.