Сараңдық соңы - арамдық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Сараңдық адамды тарылтады: өз пайдасын ғана ойлаған кісі бірте-бірте әділ жолдан тайып, өтірікке, қулыққа, тіпті арамдыққа барады. Мақалдың тура мағынасы — сараң адамның мінезі жаман іске апарады. Астарлы мағынасы — дүниеқоңыздық пен ашкөздік адамгершілікті әлсіретіп, ар-ұяттан айырады. Қазақ ұғымында қолы ашық, кең пейілді адам қадірлі, ал беруге қимаған, бәрін өзіне жинаған жан қоғамда сенімнен айырылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сараңдық» — тек ақшаны қимау емес, жүректің тарлығы, ниеттің қысылуы. «Соңы» сөзі бұл мінездің ақырында міндетті түрде жаман нәтижеге жеткізетінін аңғартады. «Арамдық» — адал жолдан ауытқу, біреудің ақысына кіру, әділетсіз әрекет жасау. Демек, мақал сараңдықты қараңғы жолмен теңестіріп, оның түбі рухани да, әлеуметтік те зиян екенін білдіреді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өзекті. Мысалы, қызметкер ұжымға керек ақпаратты әдейі жасырып, бәрін өз пайдасына бұрса, кейін оған ешкім сенбейді, жұмысы да жүрмейді. Сол сияқты, дүкен иесі сапасыз тауарды қымбатқа өткізуге тырысса, бұл да сараңдықтың арамдыққа ұласқан түрі. Мақал адамды адал, жомарт, таза ниетті болуға үндейді.