Өтірік ырысты байлайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Өтірік ырысты байлайды» деген мақал жалған сөздің ақыры жақсылыққа апармайтынын білдіреді. Тура мағынасында өтірік адамды бір сәтке құтқарып қалғандай көрінуі мүмкін, бірақ астарлы мағынасы бойынша ол берекені кетіреді, сенімді жоғалтады, адамды ұятқа қалдырады. Өтірік көп айтылған жерде шындыққа деген сенім әлсіреп, ырыс-береке де сирейді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ырыс» сөзі тек байлық емес, жалпы құт, береке, абырой дегенді білдіреді. Ал «байлайды» дегені — тоқыратады, тұсау салады, жолын бөгейді деген астар береді. Яғни өтірік адамның ісін ілгері бастырмайды, қайта оның несібесін тарылтады. Халық өтірікті қара ниеттің, сенімсіздіктің белгісі ретінде көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, жұмыста біреу есепті дұрыс бермей, көрсеткішті әдейі өсіріп айтса, кейін шындық ашылып, оған сенім азаяды, мансабына да, ұжымдағы беделіне де зиян келеді. Сондықтан адал сөйлеу мен шындықты айту — берекенің, сыйдың және тұрақты табыстың жолы.