Рух - таза ақыл.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Рух – таза ақыл» деген мақал адам баласының ішкі жан дүниесі мен ой-парасаты бір-бірімен тығыз байланысты екенін білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — рухтың тазалығы ақылдың да айқын, дұрыс болуына әсер етеді. Астарлы мағынасы — адам иманы берік, ниеті таза, жүрегі кіршіксіз болса, ол өмірде әділ ойлап, дұрыс шешім қабылдайды. Яғни, ақылдың шын мәніндегі көркі — рухани тазалық.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «рух» сөзі адамның ар-ұяты, ішкі болмысы, адамгершілік қасиеттерін танытады. Ал «таза ақыл» — нәпсіге ермейтін, өз пайдасын ғана ойламайтын, әділетті таңдауды білетін ой. Мұнда рух пен ақыл қарсы қойылмайды, қайта екеуі бірін-бірі толықтырып тұрғандай әсер береді. Тазалық бейнесі жанның кіршіксіздігін, ойдың бұзылмаған қалпын көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал адамға моральдық бағдар береді. Мысалы, қызметте біреу жалған жолмен тез пайда табуды ұсынса, рухы таза адам ақылын таразылап, арын сақтап, адал жолды таңдайды. Бұл сөз жас ұрпақты тек білімді болуға емес, ішкі мәдениеті мен адамгершілігін де таза ұстауға шақырады.