Имандылық иірімдері туралы 564
Имандылық туралы қазақ мақал-мәтелдері: ар-ождан, адалдық, мейірім мен рухани тәрбиеге жетелер нақылдар.
564
Мақал-мәтел
102.4K
Қаралым
181
Орташа
Сұрыптау:
Ит иесін қаппайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өз иесіне үйренген ит қожайынына шаппайды, оны таниды, қорықпайды, тиі...
Ақкөңілден би қойсаң,
Бұрылмас сөзге арадан.
Қара жүректен би қойсаң,
Аузы кеппес парадан.
Бұрылмас сөзге арадан.
Қара жүректен би қойсаң,
Аузы кеппес парадан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әділдік пен адалдықтың құнын терең түсіндіреді. Егер би, яғни ел ішіндегі төреші, ақкөңіл...
Судың пірі - Сүлеймен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы суға қатысты әулиелік, киелі ұғымды білдіреді. Астарлы мағынасы — судың...
Көңілі ашықтың қолы ашық
**Негізгі мағынасы** Көңілі ашық адамның қолы да ашық болады деген сөз. Мұнда тура мағынасы — көңілі кең, жүрегі жомарт...
Өзің әділ болмасаң,
Өзгеден әділдік іздеме.
Өзгеден әділдік іздеме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өзің әділдікке сай өмір сүрмесең, басқадан да әділдік күтпе деген ой....
Сұлуды сүю - пайғамбардың сүннәті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сұлулықты қадірлеу, көркемдікті тану және жақсыны жақсы көру — дін мен адамшылыққа жат е...
Пайда, мақтан, әуесқой - шайтан ісі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды пайда қуып, орынсыз мақтанға салынып, бос әуестікке ермеуден сақтандырады. Тура ма...
Жақсылық жерде қалмас.
**Негізгі мағынасы** «Жақсылық жерде қалмас» деген мақалдың тура мағынасы — істелген игі іс зая кетпейді, бір кезде өз и...
Көп қайда болса, Құдай сонда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қай жерде көпшілік, халық жиылып отырса, сол жерде Құдайдың назары, бе...
Бар пәледен ұят сақтайды.
**Негізгі мағынасы** «Бар пәледен ұят сақтайды» деген мақал адамның ар-ұяты оны талай жамандықтан, оғаш қылықтан, теріс...
Аққа қара жұқпайды.
**Негізгі мағынасы** «Аққа қара жұқпайды» деген мақалдың тура мағынасы — ақ түсті нәрсенің бетіне қара дақ бірден сіңбе...
Құдай салды - мен көндім.
**Негізгі мағынасы** Құдай салды – мен көндім деген мақал адамның басына келген жағдайды тағдырдың сынағы деп қабылдап,...
Арамның адымы қысқа.
**Негізгі мағынасы** Арамның адымы қысқа деген мақалдың тура мағынасы — арам ниетпен, жаман жолмен жүрген адамның қадам...
Адамға Алла береді ,
Адамның ниетіне қарай береді .
Адамның ниетіне қарай береді .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның әр ісі мен тілегі ниетіне байланысты екенін білдіреді. Тура мағынасында: несібе,...
Жаман түске де - садақа,
Жақсы түске де - садақа.
Жақсы түске де - садақа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал түс көргенде де адамның көңіліне екіұдай сезім ұялайтынын аңғартады. Жаман түс көрсең, қо...
Ең көп оқылған
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Ақылың болса, арыңды сақта,
Ар, ұят керек әр уақытта.
Ар, ұят керек әр уақытта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылдың ең басты міндеті — адамды дұрыс жолда ұстап, ар-ұятын қорғау екенін айтады. Яғни...
Жыртық үйдің де құдайы бар.
**Негізгі мағынасы** Жыртық үйдің де құдайы бар деген мақалдың тура мағынасы — кедей, жұпыны, тозған үйдің де иесі, несі...
Адамның ұяты бетінде,
Адамгершілігі ниетінде.
Адамгершілігі ниетінде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шын болмысы сыртқы көрінісінен ғана емес, ішкі дүниесінен танылатынын айтады. «Ұя...
«Имандылық иірімдері туралы» санатында адам бойындағы ар-ождан, адалдық, ұят, мейірім, сабыр секілді қасиеттерді ұлықтайтын қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Бұл нақылдар иманның тек діни ұғым емес, күнделікті мінез-құлық, ниет тазалығы, әділ сөз бен тура істің өлшемі екенін ұқтырады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.
Мұндағы мақалдар үлкенді құрметтеу, кішіні қорғау, аманатқа беріктік, нәпсіні тию, жақсылықты жария қылмай жасау сияқты өмірлік қағидаларды бекітеді. Санат оқырманға рухани тәлім беріп, отбасылық тәрбиеде, сөз мәдениетінде және адамгершілік таңдауда бағыт-бағдар ұсынатын даналық қазынасын ашады.