Садақаңды сауыңда бер,
Ауырған соң пайда жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал қайырымдылық пен көмекті дер кезінде жасаудың маңызын айтады. Адамның қолы ашық, дені сау, жағдайы жақсы кезде берген садақасы да, көмегі де шынайы әрі пайдалы болады. Ал ауырған кезде немесе әл-қуаты кемігенде берген көмектің әсері азаяды, өйткені ол кезде адам өзі де мұқтаж болып қалады. Астарлы мағынасы — жақсылықты кейінге қалдырмай, мүмкіндігің барда істе деген өнеге.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сауыңда» сөзі адамның аман-есен, күш-қуаты толық, дәулеті бар кезін білдіреді. Ал «ауырған соң» — тек дене дертін емес, жалпы дәрменсіз күйді де меңзейді. «Садақа» сөзі арқылы халық ізгі істің, қайырымның, қолдаудың құнын көрсетеді. Яғни образды түрде айтқанда, берекелі сәт пен әлсіз сәт салыстырылып, жақсылықтың дер кезінде жасалуы керек екені түйінделеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өзекті: адам табысы жақсы кезде мұқтажға көмектесіп, қайырымдылық жасап, жинақ пен қолдауды алдын ала ойлағаны дұрыс. Мысалы, жас маман айлығын алып жүріп, қарттар үйіне не қайырымдылық қорына тұрақты түрде үлес қосса, бұл — «сауыңда берген» ізгі іс болады.
Aýyrǵan soń paıda joq.