Пайда, мақтан, әуесқой - шайтан ісі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды пайда қуып, орынсыз мақтанға салынып, бос әуестікке ермеуден сақтандырады. Тура мағынасында үш мінез де жамандыққа жетелейді деген ой айтылады. Астарлы мағынасы — адам өз нәпсісіне берілсе, ақылдан адасып, ар-ұятын, сабырын және адал жолды ұмыт қалдыруы мүмкін. Сондықтан кісілікке жат мінездерден бойды аулақ ұстау керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «шайтан ісі» деген тіркес жамандықтың, азғырудың, теріс жолдың бейнесі ретінде қолданылған. «Пайда» мұнда тек табыс емес, шектен шыққан өзімшілдік пен дүниеқоңыздықты білдіреді. «Мақтан» — адамды өркөкірек ететін, шындықты бұрмалайтын мінез. «Әуесқой» — бәріне қызығып, салдарын ойламайтын жеңілтек адам бейнесі. Үшеуі қосылып, нәпсіге ерген адамның әлсіздігін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өте өзекті. Мысалы, әлеуметтік желіде біреу шын еңбегін емес, тек өзгеден асып түскендей көрінуді ойлап, жалған мақтанға берілсе, ол ақыры беделіне нұқсан келтіреді. Яғни адам пайданың соңында кетпей, адалдықты, қарапайымдықты және ұстамдылықты жоғары қоюы керек.