Салтын білмеген сауапты түсінбейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — өз халқының салт-дәстүрін, жөн-жоралғысын білмеген адам сауаптың, яғни ізгі істің де қадірін толық ұғына алмайды. Астарлы мағынасы — адам тәрбиесі мен рухани түсінігі ұлттық танымнан басталады. Салтты білмеу тек дәстүрден хабарсыз болу емес, жақсылықтың өлшемін, үлкенге құрмет пен кішіге ізетті де дұрыс түсінбеу деген сөз. Халық үшін сауап — сыртқы іс қана емес, ниет, кісілік және жауапкершілікпен өлшенетін ұғым.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы салт — халықтың өмір сүру тәртібі, ғасырлар бойы қалыптасқан өнеге. Сауап — тек діни ұғым емес, адамға пайдасы тиетін игі әрекеттің рухани өтеуі. Екеуі қатар алыну арқылы дәстүр мен адамгершіліктің бір-бірінен ажырамайтыны көрсетіледі. Яғни салтты түсінген жан сауаптың мәнін де терең сезінеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, жас адам үлкендерге сәлем беру, қонақ күту, ас қайыру сияқты дәстүрлердің мәнін білсе, ол тек рәсімді орындап қоймай, оның артындағы құрмет пен ізгілікті де түсінеді. Сондықтан мақал ұлттық тәрбиені қадірлеуге шақырады.