Әйелдің ақылын жесірінде байқа,
Баланың ақылын жетімінде байқа.
«Әйелдің ақылын жесірінде байқа, Баланың ақылын жетімінде байқа.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам мінезі мен ақылы сын сағатта, қиындық келгенде анық көрінетінін айтады. Әйел жесір қалғанда, бала жетім қалғанда өмірдің ауыртпалығын көтереді. Сондай кезде олардың сабыры, төзімі, ақылы, өмірге бейімділігі байқалады. Яғни тіршіліктің жеңіл тұсында емес, тар кезеңде адамның шын болмысы ашылады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жесір» мен «жетім» сөздері — тек отбасы мүшелерінің жоқтығын емес, қамқорлықтан айырылған, ауыртпалық көрген жағдайды білдіреді. «Ақылын байқау» дегені — адамның ойлы, сабырлы, жинақы болуын сынау емес, қиындықта өзін ұстай білуін бағалау. Бұл жерде әйел мен баланың бейнесі арқылы адам табиғатындағы әлсіздік пен қайсарлық қатар көрсетілген.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазір бұл мақал қиын кезде адамның жауапкершілігі мен төзімін бағалауда қолданылады. Мысалы, отбасыда күтпеген қиындық туғанда бір адам сабыр сақтап, бәрін реттеп кетсе, жұрт оның ақылдылығын сол сәтте таниды. Демек, шынайы парасат сөзбен емес, ісімен білінеді.
Balanyń aqylyn jetiminde baıqa.