Бесік көрмеген ессіз болып есіктен кіреді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал бала күнінен тәрбие, мейірім, ұлттық өнеге көрмеген адамның өресі тар, мінезі шала, ісі шалыс болады дегенді білдіреді. Тура мағынасында бесік көрмеген сәби деген ұғым жоқ сияқты көрінгенімен, астарында «тәрбиесіз өскен адам өз орнын, жөн-жосықты білмей қалады» деген ой жатыр. Мұнда адамның ақылы мен әдебі кішкентай кезден қалыптасатыны ескертіледі.
Образдар мен теңеулер
«Бесік» — қазақ ұғымында тек нәресте жататын орын емес, ол тәрбие, жылылық, ананың әлдиі, елдің салты. «Ессіз» сөзі ақылсыздықты ғана емес, тәрбиесіздікті, жөн білмеуді де аңғартады. «Есіктен кіреді» деген тіркес адамның үй ішінің тәртібін, үлкенді сыйлау әдебін білмей, жөнсіз әрекет ететінін бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал отбасындағы тәрбиенің, балабақша мен мектептегі өнегенің маңызын еске салады. Мысалы, балаға кішкентайынан сәлем беру, сөзді бөлмеу, үлкеннің жолын кесіп өтпеу үйретілмесе, ол өскенде жұртпен араласқанда ыңғайсыз қылық көрсетуі мүмкін. Сондықтан мақал адамды ерте тәрбиелеуге үндейді.