Көргенсіз бала шешесін түртіп ойнайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал көрген тәрбиенің, үйдегі үлгінің бала мінезіне тікелей әсер ететінін білдіреді. Тура мағынасында бала шешесін түртіп ойнап, әдепсіз қылық көрсетеді. Астарлы мағынасы — бала үлкенді сыйлауды, шектен аспауды, инабатты болуды отбасынан үйренеді. Егер анасы да, айналасы да тәртіп пен әдепке баулымаған болса, бала еркінсіп, жөнсіз әрекетке барады. Сондықтан мақал ата-ана тәрбиесінің жауапкершілігін еске салады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы “шеше” — тек ана емес, отбасыдағы тәрбие мен мейірімнің символы. “Түртіп ойнау” — баланың әдеп шегін білмей, еркелікті бетімен жіберуін бейнелейді. “Көргенсіз” сөзі адамның көрген тәрбиесі төмен, тәртіпке үйренбегенін көрсетеді. Яғни бұл жерде бала әрекеті арқылы үлкендердің салғырт тәрбиесі тұспалданады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды балаға шек қойылмай, бәрі “тентектігі ғой” деп еленбей жүрген жағдайларда айтады. Мысалы, ата-ана үйде бір-бірімен дөрекі сөйлессе, бала да сол мінезді қайталайды. Сондықтан бұл мақал “бала тәрбиесі — күнделікті іс, ал әдеп — отбасынан басталады” деген ойды жеткізеді.