Ерке баланың көзі жасты,
Аяғын бұзау басты.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ерке, шолжаң өскен баланың мінезі кейде өзіне де, айналасына да қолайсыз болатынын меңзейді. Тура мағынасында бала жылап, аяғына бұзау басып кетсе, ол жылап жібереді. Астарлы мағынасында еркелікке үйренген, төзімі аз, болмашы қиындыққа шыдай алмайтын адам кішкене кедергіге-ақ күйреп қалады. Халық мұнымен баланы орынсыз еркелетпеуді, шыдам мен тәртіпке баулуды ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көзі жасты» — тез ренжитін, сезімтал, төзімсіз қалпының белгісі. Ал «аяғын бұзау басты» деген образ кішкентай ғана оқиғаның өзі үлкен күйзеліс тудыратындай әсерді көрсетеді. Бұзау — ауыл тіршілігіндегі қарапайым, таныс бейне; сол арқылы халық ерке баланың әлсіз мінезін көзге елестетеді. Яғни, мәселе бұзауда емес, баланың шыдамсыздығында.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал ата-анаға, тәрбиешіге де ой салады: баланы бәріне еркін қылып өсірсе, ол өмірдің ұсақ қиындықтарына да дайын болмай қалады. Мысалы, емтиханда бір сұрақтан қателесіп, бірден торығып кететін оқушыға осы мақал дәл келеді. Ондайда баланы мінеп емес, сабырлы болуға, қиындыққа төзуге үйрету керек.
Aıaǵyn buzaý basty.