Ер бала ата-анасына таяу,
Қыз бала - үйге жаққан бояу.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ұл мен қыздың отбасындағы орны мен тәрбиелік мәнін салыстырып көрсетеді. Ер бала ата-анасына таяу деп, ұлдың әке-шешеге сүйеу, қамқор, тірек болар азамат болып өсуі керек екені меңзеледі. Қыз бала - үйге жаққан бояу дегені — қыздың үй ішіне сән, жылылық, көрік, береке әкелетінін білдіреді. Яғни, екеуі де бірдей қымбат, бірақ қоғамдағы, шаңырақтағы қызметі әрқалай сипатталады.
Образдар мен теңеулер
«Таяу» сөзі жақындықты ғана емес, рухани сүйенішті де аңғартады: ата-анаға жақын жүрген ұл жауапкершілікті сезінеді. Ал «үйге жаққан бояу» деген образ қыздың шаңыраққа көрік беретінін, мінезі мен тәрбиесі арқылы үйдің ажарын аша түсетінін бейнелейді. Бояу затты құлпыртып, сәндейді; сол сияқты ибалы қыз да үйдің берекесін арттырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал бала тәрбиесінде ұл-қыздың орнын дұрыс түсіндіру үшін айтылады. Мысалы, ұл бала ата-анасына көмектесіп, үй шаруасына араласса, қыз бала да отбасында сыйластық пен ұқыптылықты қалыптастырады. Екеуіне де тең тәрбие керек, ал мақал олардың отбасы өміріндегі қадірін еске салады.
Qyz bala - úıge jaqqan boıaý.