Ботасыз іңген боздайды,
Баласы өлген ананың,
Қайғы-шерін қозғайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал баласынан айырылған ананың қайғысы өте ауыр болатынын білдіреді. Тура мағынасында ботасынан айрылған інген боздап, зарлап тұрады. Астарлы мағынасы — перзенті өлген ананың ішкі жан дүниесі қасіретке толып, жүрегі орны толмас жара алады. Халық ана мен бала арасындағы байланысты ең терең, ең нәзік сезімдердің бірі деп таныған.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ботасыз іңген» — баласынан айырылған анаға теңелген бейне. Іңгеннің боздауы — ана жүрегіндегі жоқтаудың, мұңның белгісі. «Қайғы-шерін қозғайды» деген тіркес сол жараның қайта ашылып, жанды ауыртатынын көрсетеді. Яғни, бір ғана образ арқылы ананың қайғысы көз алдына анық елестейді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал жақынын жоғалтқан адамның көңіл күйін түсіндіргенде айтылады. Мысалы, перзентінен айырылған ана туралы сөз қозғағанда, «Бұл тақырып оның жарасын қайта қозғайды» деп айтуға болады. Мұнда мақал адамның қасіретін құрметпен, ұқыппен жеткізуге көмектеседі.
Balasy ólgen ananyń,
Qaıǵy-sherin qozǵaıdy.