Жас арқалағаннан тас арқалаған жеңіл.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жас бала көтеріп жүргеннен ауыр тас көтеріп жүру жеңілдеу. Астарлы мағынасы — бала тәрбиесі, жас өсіру, ұрпаққа жауап беру өте қиын, көп күш, сабыр және шыдам қажет ететін іс. Жас адамның болашағына алаңдау, оны дұрыс жолға салу, асырап-бағу тек дене еңбегі емес, үлкен моральдық жауапкершілік екенін меңзейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "жас" — сәби не жас ұрпақ, ал "тас" — ауыр салмақтың, қарапайым физикалық қиындықтың белгісі. Тас арқалау көзге ауыр көрінгенімен, ол уақытша әрі нақты салмақ. Ал жас арқалау — өмір бойы жалғасатын қамқорлық, тәрбие, уайым, шығын мен міндет. Сондықтан мақал ауырлықты физикалық емес, рухани және әлеуметтік жауапкершілік тұрғысынан салыстырады.
Қазіргі өмірде
Қазір де бұл мақал ата-ана, тәрбиеші, қамқор адам еңбегін сипаттауға қолданылады. Мысалы, жас баласы бар жас отбасы жұмыс, оқу, үй шаруасы және тәрбиені қатар алып жүреді; сол кезде "жас арқалағаннан тас арқалаған жеңіл" деу орынды. Бұл сөз бала өсірудің қызығы мол болғанымен, оның ауыртпалығы да аз емес екенін еске салады.