Бір көзім қорада, бір көзім молада;
Бір көзім балада, бір көзім далада.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам өміріндегі жауапкершіліктің көп қырын көрсетеді. Тура мағынасында бір көз қораны, бір көз моланы, бір көз баланы, бір көз даланы аңдып тұрғандай әсер береді. Астарлы мағынасы — адам тек бір іске ғана емес, бірнеше маңызды міндетке бірдей көңіл бөлуі керек: үй ішінің берекесі, ата-баба аманаты, бала тәрбиесі, күнкөріс қамы. Яғни, тіршілік адамды үнемі сергек, ойлы, сақ әрі ұқыпты болуға шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қора» — мал-мүлік, тұрмыс-тіршілік; «мола» — өткен ата-баба, тарих, өлімді еске салатын жауапкершілік; «бала» — ұрпақ, болашақ; «дала» — еңбек, тіршілік кеңістігі, күнкөріс көзі. «Бір көзім» деп қайталау арқылы халық адамның назарын төрт жаққа бірдей бөлуін бейнелеген. Бұл — ел ішіндегі шаруаның көптігін, адамның ойы мен қамының кеңдігін көрсететін өте әсерлі образ.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал жұмыс, отбасы, оқу, ата-ана қамы сияқты бірнеше міндетті қатар алып жүрген адамға қатысты айтылады. Мысалы, бір адам күндіз жұмыста, кешке баласының сабағын қадағалап, демалыста ата-анасына көмектесіп жүрсе, оған осы мақал дәл келеді. Ол адамның өмірі көп міндетті, бірақ бәрін тең ұстай білуі керек екенін білдіреді.
Bir kózim balada, bir kózim dalada.