«Жаман күйеу - қайыншыл.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жаман мінезді, жауапкершілігі әлсіз күйеу өз үйінің берекесін емес, өзгенің ықпалын көбірек күйттейді дегенді аңғартады. Тура мағынасында — қайын жұртқа тым жақын, соның сөзін сөйлеп, өз шаңырағының мүддесін қорғай алмайтын ер адам. Астарлы мағынасы — ер азамат отбасы алдында берік, әділ, сабырлы болуы керек; егер ол өз орнын білмесе, ел ішіндегі татулыққа да, үй ішіндегі тыныштыққа да сызат түседі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «күйеу» — тек ер адам емес, отбасының тірегі болатын жан. «Қайыншыл» сөзі қайын жұртқа артық сүйеніп, соның ығына жығылатын, өз пікірінен гөрі сыртқы ықпалды жоғары қоятын адамды білдіреді. Халық мұнда туыстықты жамандамайды, қайта ер адамның тепе-теңдік сақтап, өз отбасына адал болуын ескертеді. Образ арқылы мінез бен жауапкершілік өлшенеді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазір бұл мақал жас жұбайларға қатысты жиі айтылады. Мысалы, күйеу жігіт әр дауда әйелінің емес, үнемі өз төркіні немесе қайын жұртының сөзін жақтап, ортақ шешім қабылдай алмаса, отбасы арасында түсінбеушілік туады. Сондықтан мақал ер азаматқа өз шаңырағының намысын сақтап, екі жақты да тең ұстай білу керегін еске салады.