Ата қарғысы - оқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Ата қарғысы - оқ» деген мақал әкенің наласы өте ауыр, әсері қатты болады дегенді білдіреді. Тура мағынасында қарғыс оқ сияқты шаншып, жара салғанмен теңеледі. Астарлы мағынасында — ата-ананың, әсіресе әкенің разылығын алу керек, өйткені ата сөзі тек тіл емес, тәрбиелік және рухани салмаққа ие. Атаға қарсы келу, көңілін қалдыру адамға кесір әкелуі мүмкін деген ескерту бар.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «оқ» — жай қару емес, бірден тиіп, жаралайтын күштің бейнесі. Сол арқылы қарғыс та дәл сондай өткір, қайтарымсыз әсер береді деген ұғым жасалған. Мұнда ата — құрметтің, биліктің, тәжірибенің символы. Қарғыс пен оқты салыстыру халықтың сөздің құдіретін қаншалық терең түсінгенін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал ата-анаға құрмет, сабыр және сыйластық қажет екенін еске салады. Қазіргі заманда да баласы әкесінің көңілін ауыртып, дөрекі сөйлесе, отбасындағы татулық бұзылады. Мысалы, оқуын тастап, үйдегілердің ақылын тыңдамай жүрген жасөспірім кейін өкініп қалуы мүмкін. Сондықтан ата сөзін бағалау — өз болашағыңды да қадірлеу.