«Апаның үйі - кең жайлау.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Әпкенің шаңырағы жаздың жайлауындай еркін, тоқ, кеңшілік. Мұндағы апа — көбіне тұрмысқа шыққан үлкен әпке; кей өңірлерде апа деп ананы да атайды. Қай жағынан алсақ та, ой бір: інілер мен сіңлілер апасының үйіне барғанда өздерін жайлаудағыдай еркін сезінеді, онда дастархан мол, көңіл кең, ешкім тыймайды. Әпке бауырларына анасындай мейірімді, оның шаңырағы — бауырлардың жылы паналайтын, дем алатын жері.
Образдар мен теңеулер
Жайлау — малды жазда бағатын, суы мол, шөбі шүйгін, салқын жер; көшпелі қазақ үшін бұл — тоқшылықтың, сауық-сайранның, той-думанның мекені. Қыстау тар, жайлау кең: көш жайлауға шыққанда балалар асыр салып ойнайды, қымыз бен уыз мол. Апаның үйін жайлауға теңеу — сол еркіндік пен молшылықты үйге көшіру. «Кең» сөзі тек жердің кеңдігін емес, иесінің кеңпейілдігін де білдіреді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Әпкесінің қонақжайлығын, мейірімін мақтағанда, не әпкесінің үйіне жиі баратын бауырлар туралы айтылады. Реңкі — жылы, ризашылық, кейде әзіл. Апасының жағдайын ескермей, оның үйін шексіз жұмсау үшін айту ұят. Мысалы: «Жазғы демалыста балалар апасының үйінен шықпайды; апаның үйі — кең жайлау».
Қолданылу жағдаяттары
— Ауылдағы әпкесіне келген інісі түні бойы қымыз ішіп, әңгіме айтып, қалаға қайтқысы келмей отырды.
— Інісінің балалары жаз бойы апасының ауылдағы үйінде ат мініп, өзенге шомылып, еркін жүрді.