«Апасы киген тонды сіңлісі де киеді.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Апасы киген тонды сіңлісі де киеді деген мақал үлкен әпкенің ісі, мінезі, киімі мен салты кішіге үлгі болады дегенді білдіреді. Тура мағынасында бір үйдің қыздары бір-бірінің киімін киюі мүмкін. Ал астарлы мағынасы — отбасындағы үлкеннің әрекеті кішіге тікелей әсер ететіні. Сондықтан әпке де, жалпы үлкен кісі де өз қылығына жауапты болуы керек. Себебі кейінгі буын көргенін қайталайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тон» — тек киім емес, адамның жүріс-тұрысы, тәрбиесі, салт-санасы мен өнегесінің бейнесі. «Апасы» — тәжірибелі, жол көрсетуші үлкен адам, ал «сіңлісі» — сол үлгіні қабылдайтын жас буын. Мақал үлкен мен кішінің арасындағы сабақтастықты өте қарапайым, бірақ әсерлі образбен көрсетеді. Яғни үлгі сыртқы нәрседен басталып, ішкі мінезге дейін сіңеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де тәрбиеде, отбасылық ортада, мектепте жиі қолданылады. Мысалы, үйдегі үлкен әпке кітап оқып, сыпайы сөйлеп, жауапкершілік танытса, кішісі де соны қалыпты нәрсе деп қабылдайды. Керісінше, үлкені еріншек не әдепсіз болса, кіші соны қайталауы мүмкін. Сондықтан мақал үлкеннің өнегесі кішіге жол екенін ескертеді.