Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
348.9K
Қаралым
226
Орташа
Сұрыптау:
Тардан кеңіген озады,
Кеңнен тарылған азады.
Кеңнен тарылған азады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тар жерде кеңейген нәрсе алға шығады, ал кең жерден тарысқан нәрсе әлс...
Айла ақыл болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — айла өздігінен ақылдың орнын баса алмайды. Астарлы мағынасы — қулық, а...
Жақының үшін жақсының жағасынан алма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға жақын кісісін қорғауда асығыстыққа бармауды ескертеді. Тура мағынасы бойынша, бір...
Жақсының сөзі кепіл,
Жаманның өзі кепіл.
Жаманның өзі кепіл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы адамның айтқан сөзі сенімге тұрады, ал жаман адамның өз басы да,...
Түйе үстінен сирақ үйтеді.
**Негізгі мағынасы** Түйе үстінен сирақ үйтеді деген мақал біреудің қолындағы үлкен мүмкіндік пен мол игілікті қанағат т...
Дәлдір тіліне сүйенеді,
Дана білігіне сүйенеді.
Дана білігіне сүйенеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның тірегі мен сүйенері оның қабілетіне қарай болатынын білдіреді. Дәлдір, яғни тәжір...
Бір де болса, бірегей.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал аз болса да, сапалы, дара, орны бөлек нәрсенің құнын жоғары қояды. Тура мағынасында «біре...
Жауызға айтқан жылы сөз,
Суға жазған сертпен тең.
Суға жазған сертпен тең.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жауыз, ниеті бұзық адамға айтылған мейірімді сөздің пайдасы аз екенін білдіреді. Тура мағ...
Тумағанның түбі шикі.
**Негізгі мағынасы** «Тумағанның түбі шикі» деген мақал адам әлі көрінбеген, ісі басталмаған немесе нәтижесі анықталмағ...
Мысық жоқта тышқан төбеге шығады.
**Негізгі мағынасы** Мысық жоқ болса, тышқан қауіптен именбей, еркінсіп кетеді деген тура мағына береді. Астарлы мағынас...
Сақ адам сандығын бекітеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды алдын ала ойлап, сақтықпен әрекет етуге шақырады. Тура мағынада, сандығының ішінде...
Екі кісі бейім тұрса,
Есті кісі кейін тұрады.
Есті кісі кейін тұрады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: екі адам бір іске немесе бір жолға қатар тұрса, есті, саналы адам кейін...
Көтергенің құрысын,
Қолтыққа қолды тыққан соң.
Қолтыққа қолды тыққан соң.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өз бетімен, өз күшімен жүргені дұрыс екенін аңғартады. Біреудің жетегінде, сүйені...
Жаман ат өршіл,
Жаман адам төршіл.
Жаман адам төршіл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жаман ат мінезге көнбейді, шауып-жұлқына береді; жаман адам да әрдайым...
Өрмекшіге қыл қуат.
**Негізгі мағынасы** Өрмекшіге бір тал қылдың өзі жеткілікті күш болады. Мақалдың тура мағынасы — өрмекші сол қылмен тор...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.