Ақылды мен ақымақ туралы — 35-бет 1532
Сұрыптау:
Тарпаңға - кісен, қашағанға шідер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: асау, жуас емес тарпаң атқа кісен салынады, ал қашаған атты ұстап тұру…
Тарпаң тайдай қылпылдаған.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның мінез-құлқын асау, тік, шалт қимылдайтын, бір орында тұрмайтын күйде бейнелейді…
Тартыншақ түйе жаман,
Итіншек бие жаман.
Итіншек бие жаман.
Негізгі мағынасы Тартыншақ түйе де, итіншек бие де мал үшін мінезі жағынан қолайсыз саналады. Мақалдың тура мағынасы…
Тасқан төгілер, іскен жарылар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ыдыс толып тасса, ішіндегі сұйық төгіледі; ал ашып қойылған, ісінген нәрсе…
Таста тамыр жоқ,
Тасбақада бауыр жоқ,
Суда қаймақ жоқ.
Тасбақада бауыр жоқ,
Суда қаймақ жоқ.
Негізгі мағынасы Тастан тамыр шықпайды, тасбақаның бауыры жоқ, судан қаймақ алынбайды: әр нәрседен табиғатында жоқ…
Күнде бір мақал
«Ақылды мен ақымақ туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Таста тамыр жоқ,
Төреде бауыр жоқ.
Төреде бауыр жоқ.
Негізгі мағынасы Тастан тамыр шықпайтыны сияқты, төреде бауырмалдық, мейірім жоқ. Мақал билік иесінің жақынға, туысқа…
Тасыған қазан төгілер.
Негізгі мағынасы Тасыған қазан төгілер деген мақалдың тура мағынасы — қазанға ас тым көп құйылса, қайнап-тасығанда…
Татуға тіл, сұлуға көз тиеді.
Негізгі мағынасы Татуға тіл, сұлуға көз тиеді: тату тұрған адамдарға өсекшінің сөзі, сұлуға қызғанышты көз тиеді. Мақал…
Тауық түсінде тары көрсе,
Түлкі түсінде тауық көреді.
Түлкі түсінде тауық көреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — тауыққа тары, ал түлкіге тауық түсінде көрінеді. Астарлы мағынасы…
Тауындағы түлкіні табындағы тазы алар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: тауда жүрген түлкіні табындағы тазы ғана іле алады. Астарлы мағынасы: әр…
Тәкаппардың кісісі өлсе, жалғыз жылайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тәкаппар, өзімшіл адам көпшілікпен етене араласпайтынын, сондықтан қайғы-қасірет келгенде…
Тәкаппардың семірткен малы,
Ойнақтап жүріп қасқырға кезігеді.
Ойнақтап жүріп қасқырға кезігеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тәкаппар, паң адамның асығыстықпен, бейқамдықпен әрекет етсе, өзіне зиян келтіретінін…
Тәкаппардың тәубасы қабыл болмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның кеудемсоқ, менмен, өзін өзгеден жоғары қоятын мінезі туралы айтады. Тура мағынасында…
Тәңір атқанды Тәңір атқан мақтайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: біреуді Тәңір жазаласа, соны тағы бір Тәңір атқандай адам ғана мақтайды…
Тәттінің дәмсізі, балдын, уы бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай тәтті, тартымды көрінгеннің бәрі бірдей пайдалы емес екенін ескертеді. Кейде өте…
Тәуіптік таздың қолынан келсе,
Алдымен өз басын емдер еді.
Алдымен өз басын емдер еді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал біреуге ақыл айтып, өзгеге ем-дом жасайтын адамның өзі сондай көмекті қажет етсе, ең алдымен…
Тебегеннен теріс жүр.
Негізгі мағынасы «Тебегеннен теріс жүр» деген мақал адамға орынсыз кикілжіңге бармай, өзіне зиян келтіретін істен аулақ…
Тебегеннен тер, қашағаннан қан жаудырады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — тебетін ат тер шығарып, қашаған ат жарақаттанып, тіпті қан шығаратынын…
Тебегеннің артынан,
Қабағанның алдынан жүрме.
Қабағанның алдынан жүрме.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға қауіп төндіретін, мінезі қатал не зиянды нәрседен аулақ жүру керек екенін ескертеді…
Тегі жаманды тең көрме,
Төріңе шығады.
Тілеуі жаманды ес көрме,
Төбеңе шығады.
Төріңе шығады.
Тілеуі жаманды ес көрме,
Төбеңе шығады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды тек сыртқы сөзіне не жақындығына қарап бағаламауды ескертеді. Тегі жаман, ниеті бұзық…
Тегін кісі таз бола ма?
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: адамға ештеңе тегін келмейді, әр нәрсенің өз құны, өз өтеуі бар. Астарлы…
Тексізде жүйе болмайды,
Кексізде кие болмайды.
Кексізде кие болмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның шыққан тегіне, тәрбиесіне және ішкі мінезіне назар аударады. «Тексізде жүйе…
Тексізден текті тумайды,
Жабыдан тұлпар шықпайды.
Жабыдан тұлпар шықпайды.
Негізгі мағынасы Тегі жоқ, тәрбие көрмеген әулеттен текті, асыл адам тумайды, жабыдан тұлпар шықпайды. Мақал адамның…
Текті жігіт тек жүрер,
Текелес киік жай жүрер.
Текелес киік жай жүрер.
Негізгі мағынасы Текті, яғни тегі жақсы, тәрбиелі жігіт тек жүреді — тыныш, байыпты, артық әбігерсіз. Екінші жол осыны…
Телі-тентектің қолында темір сөйлейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қолында темір, яғни қару немесе қатты зат ұстаған тентек адам одан…
Темірді от,
ағашты мөр,
адамды сөз балқытады.
ағашты мөр,
адамды сөз балқытады.
Негізгі мағынасы Темір қаншама қатты болса да, отқа салса балқып, ұстаның қалауына көнеді. Мақал әр қатты нәрсенің өзін…
Темір сырын отта танытады,
Адам сырын жоқта танытады.
Адам сырын жоқта танытады.
Негізгі мағынасы Темірдің сапасы отқа салғанда ғана білінеді: жасығы иіліп, балқып кетеді, болаты шыңдалады. Адамның да…
Тентек молда - телмірген өгіз.
Негізгі мағынасы Тентек молда телмірген өгізге теңеледі: өз міндетін тастап, жөнсіз жүрген молда жұрттың құрметінен…
Тентек отты тебемін деп, аяғын күйдірер,
Ділмәр шындықты жеңемін деп, тілін күйдірер
Ділмәр шындықты жеңемін деп, тілін күйдірер
Негізгі мағынасы Бұл мақал асығыстық пен орынсыз өжеттіктің зиянын ескертеді. Тентек адам отты тебемін деп, өз аяғын…
Тентек өзін дәу санайды,
Жантақ өзін бау санайды.
Жантақ өзін бау санайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өзін-өзі асыра бағалайтын, мінезі тентек немесе ақылы таяз адам туралы айтады. Тура мағынада…
Тентектің мақұлын бақ,
Ақымақтың ақырын бақ.
Ақымақтың ақырын бақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам мінезін алдын ала байқап, сақ жүруге шақырады. Тентек адам алғашында қолайлы, мақұл…
Тентектің тобасы болмас,
Ақымақтың обасы болмас.
Ақымақтың обасы болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тентек әрі ақылсыз адамның ісі көбіне түзелмейтінін, оның сөзіне де, әрекетіне де сену қиын…
Тентектің түбі - теңіз.
Негізгі мағынасы «Тентектің түбі - теңіз» мақалы тентек, жөнсіз, тәртіпсіз адамның ісі көбіне берекесіздікке, шектен…
Тең құрбыңнан кем болсаң,
Көрінгенге жем боласың.
Көрінгенге жем боласың.
Негізгі мағынасы Тең құрбыңнан кем болсаң, көрінгенге жем боласың. Қатарыңнан артта қалсаң — білімде, күште, еңбекте…
Тең теңімен, тезек қабымен.
Негізгі мағынасы Тең теңімен, тезек қабымен: әр нәрсе өзіне лайықпен бірге жүреді. Мақал адамдардың да өзіне ұқсас…
Тереңдігі теңіздей,
Қайраты қара өгіздей.
Қайраты қара өгіздей.
Негізгі мағынасы Тереңдігі теңіздей, қайраты қара өгіздей дейді: ойы терең, еңбекке төзімді, қайратты адамды мақтау…
Теріс естіген сөздің жауабы да теріс.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: адам біреудің сөзін бұрмалап, қате естіп қабылдаса, оған беретін жауабы да…
Тесік моншақ жерде қалмас.
Негізгі мағынасы Тесігі бар моншақты жерден көрген адам бірден алады: оны жіпке тізіп, мойынға, білезікке тағуға…
Тисе терекке, тимесе бұтаққа.
Негізгі мағынасы Тисе терекке, тимесе бұтаққа — лақтырылған тас не таяқ нысанаға дәл тимесе де, ағаштың бір жеріне…
Тігілмеген етігіңді мақтама.
Негізгі мағынасы Тігілмеген етігіңді мақтама дегені — әлі бітпеген, қолыңда жоқ, нәтижесі шықпаған нәрсені асырып…