Тәңір атқанды Тәңір атқан мақтайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: біреуді Тәңір жазаласа, соны тағы бір Тәңір атқандай адам ғана мақтайды дегенге саяды. Астарлы мағынасы — тағдыры ауыр, ниеті бұзылған, ісі дұрыс емес адамды шын ел-жұрт қадірлемейді; тек соған ұқсас, өз мүддесін ғана ойлайтын пенделер ғана қолпаштайды. Яғни адамды шын бағалау үшін сөзге емес, мінезі мен ісіне қарау керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «Тәңір атқан» — жай ғана ауыр сөз емес, адамның ісі, бағы немесе беделі түскен күйді білдіретін бейнелі тіркес. «Мақтайды» сөзі де сырт көздің шынайы емес бағасын аңғартады. Мақал екіжүзділікті, жарамсақтықты әшкерелейді: кімнің сөзі шынайы, кімнің сөзі жалған екенін ажыратуға үндейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал әлеуметтік ортада, жұмыс орнында немесе интернеттегі мақтау мен қолпаштауды бағалағанда орынды қолданылады. Мысалы, ісі дәлелсіз, беделі күмәнді адамды тек жақындары немесе пайда іздегендер ғана асыра мақтаса, жұрт оның шынайы бағасын біледі. Сондықтан бұл мақал адамға мақтау сөзге ермей, әділ пікірге сүйенуді ескертеді.