Тәкаппардың семірткен малы,
Ойнақтап жүріп қасқырға кезігеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал тәкаппар, паң адамның асығыстықпен, бейқамдықпен әрекет етсе, өзіне зиян келтіретінін ескертеді. Тура мағынасында: семірген мал ойнақтап жүріп, сақ болмай қасқырға тап болады. Астарлы мағынасы: дәулетке, күшке немесе сәттілікке масайрап, сақтықтан айырылған адам опық жейді. Халық мұнда “көпсінгеннің күні қысқарады” деген ойды жеткізеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы “семірткен мал” — тоқшылыққа жеткен, өзін қауіпсіз сезінген күйді білдіреді. “Ойнақтап жүріп” деген тіркес — салғырттық, шектен тыс еркінсу, желікпе мінездің белгісі. “Қасқыр” — қауіптің, жаудың, қастық пен қатердің символы. Яғни сырттай тыныш көрінген өмірде де байқамасаң, қауіп жақындап қалуы мүмкін деген ой бар.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, бір адам табыс тауып, өзін бәрінен жоғары көріп, қауіпсіздік ережесін елемей кетсе, үлкен шығынға ұшырауы мүмкін. Сол сияқты, жұмысында тәжірибелі адам “бәрін білемін” деп бақылауды әлсіретсе, қателік жіберіп алады. Мақал адамды кішіпейіл, сақ әрі байыпты болуға шақырады.
Oınaqtap júrip qasqyrǵa kezigedi.